کوردستانناسی

شوێنێكی مێژوویی گرنگە و بایەخێكی زۆری گەشتیاریشی هەیە
شاری سلێمانی له‌ ساڵی ١٧٨٤ له‌لایه‌ن ئیبراهیم پاشای بابان ه‌وه‌ ئاوه‌دانكراوه‌ته‌وه‌
وه‌ك قه‌زوانه‌ به‌ڵام به‌ره‌كه‌ی بچوكترو  به‌تامتره‌
کەندە کۆخ هاتیمە ڕۆخ ببەی کۆخ
مه‌ڕبێن قه‌دیشه‌ یاخود شێخ محمه‌دی دێرێ ؟
گه‌شتیارێكی زۆر رووی تێده‌كه‌ن
بایه‌خێكی زۆری شوێنه‌واری هه‌یه‌
له‌م ئه‌شكه‌وته‌دا سێ داتاشراو هه‌یه‌
ساڵی ١٨٧٦یه‌كه‌م قوتابخانه‌ له‌هه‌ولێر ده‌كرێته‌وه‌
چۆنییه‌تی پێكهاته‌ی ڕه‌نگه‌کان
بۆمان ده‌رده‌كه‌وێ كه‌ زماني كوردي ئه‌مرِۆ به‌ ته‌كامول گه‌يشتووه‌ له‌ چوارچێوه‌ي هيندي- ئێراني

سەرسەنگ، شارۆچكەیەكی سه‌رنجڕاكێشی گەشتیارییە
سه‌رچاوه‌ی ئاوی زه‌ڵم له‌خۆ ده‌گرێت‌

هەردووکیان لەیەک توخمن میوەیەکی هاوینین
رووبه‌ره‌كه‌ی نزیكه‌ی ١١هه‌زار مه‌تر دووجایه‌

له‌ وه‌رزی پایزدا خاوه‌ن مه‌ڕو بزن و ماڵاته‌كان  هه‌ڵئه‌ستن به‌دروستكردنی دێیه‌كانی چروو
لە فۆلکلۆری کوردییەوە
زیاتر نانی له‌بان داده‌نرێ
ده‌فرێكه‌ ماستی پێ ده‌ژه‌نن

ژیان و به‌رهه‌مه‌كانى
ساڵی ١٥٧٠ لە جزیرەی بۆتان ھاتۆتە دنیاوە
 لەو ڕا کو دەما ژ غەیب فەک بوو، تەئریخ هەزار و شەست و یەک بوو
به‌زمانی فارسی و كوردی ده‌ینووسی
ئیبراھیم ئه‌مین باڵدار (١٩٢٠-١٩٩٨) مامۆستای ناوداری په‌روه‌رده‌ی كوردی بوو كه‌ له‌ پێكھاتنی ئه‌لفوبێی ستانداردی كوردی ڕۆلێكی به‌رچاوی ھه‌بووه‌.
سڵێوه‌ كوڕی خواجه‌ یه‌ڵده‌ سڵێوه‌یه‌
ڕه‌سوڵ ئیبراهیم سوڵتان

 خاوه‌نی سروودی نیشتمانی " ئه‌ی ره‌قیب " 
لە سایتێكی یونسكۆشدا بڵاوكراوەتەوە، هەبوونی گوشاری زمانەكانی ئینگلیزی، فەرەنسی، ئیسپانیولی، رووسی و چینی بە خێراییەكی زۆر زمانی  نەتەوەكانی دیكە لە ناو دەبات

 ساڵی 1922 ئینگلیزه‌كان هاتنه‌ شاری شه‌قڵاوه
لەساڵی۱۹۳٤قوتابخانەیەکی کچان کرایەوە
لەگەڵ (نجیبە)ی خوشکەگەورەم بەیەکەوە چووین بۆقوتابخانەلەقوتابخانەی(کۆیەاولی)
ئه‌م ئه‌لفبێیه‌ عه‌ره‌بی نییه‌ و له‌ بنه‌ڕه‌تدا (ئارامی ــ فینیقی)یه‌ و جگه‌ له‌ عه‌ره‌ب زۆر له‌ میلله‌تانی تریش به‌کاری ده‌هێنن

ئه‌ڤ جه‌ژنا خدر وئلیاس په‌یوه‌ندی ب وه‌رزێ چاندنێ ڤه‌ ھه‌یه‌
له‌ حه‌وشه‌ یان له‌سه‌ر بان له‌پێش تیشكی خۆر هه‌ڵبخرێ
یه‌ڵدا و مه‌سراسیمی یه‌ڵدا، كه‌ له‌ یه‌كه‌م شه‌وی زستان بڵندترین شه‌وی ساڵ به‌ر پا ده‌بێ

ھەر وەکی ڤان سەبەقا ژ ئەدەبێ دینێ ئێزدیان دبێژت
نابت مرۆڤ هیچ تشتەكی بخۆت و ڤەخۆت و دڤێت خۆ ژ هەموو پەیڤێن خراب و گوننەه و بەدكاری یا دوور بكت،هێڤاری بەری رۆژئاڤا رۆژیگر دەست و چاڤێن خۆ دشۆن
دبتە درێژترین جەژنا مە ئێزدیان و دكەفتە رۆژا (٦-١٢)مەها(١٠)