پاراستنى باشوورى کوردستان ئەرکى نەتەوەیى و نیشتمانى و ئەخلاقى هەموو لایەکمانە

نووسینى : غەفوور مەخموورى*

دەروازە

کوردستان و ناوچەکە لە رەوشێکى ناسک و هەستیاردان و، گەلى کوردستان بە قۆناخێکى زۆر چارەنووسسازدا دەرباز دەبێت، ئەم قۆناخە چارەنووسسازە پێویستى بە یەکێتى نەتەوەیى و یەکڕیزى نیشتمانى هەیە، بەداخەوە ماوەیەکە بارودۆخى ناوخۆیى کوردستان باش نییە و پەیوەندى نێوان پارچەکانى کوردستان و حیزبەکان لە ئاستێکى خراپدایە، لایەنە سیاسییەکانى بەشدار لە دەسەڵاتى باشوورى کوردستان ناکۆکن و ئەوەندەى رەچاوى بەرژەوەندى حیزبى دەکەن نیو ئەوەندە رەچاوى بەرژەوەندى باڵاى نەتەوەیى و نیشتمانى ناکەن، لایەنەکانى رۆژئاواى کوردستان کێشەیان هەیە و رێکناکەون، لە باکوورى کوردستان لە لایەک رژێمى تورکیا پرۆسەى ئاشتى بە بنبەست گەیاندووە و لەیەکى دیکەوە لایەنە سیاسییەکانى باکوور ناکۆکن، هەماهەنگى نەتەوەیى بۆ پشتیوانى و هاوکارى یەکدى وەکو پێویست نابینرێت، لە رۆژهەڵاتى کوردستانیش سەرەڕاى هەوڵەکان بۆ یەکگرتن و یەکدەنگى، یەکڕیزى و هەماهەنگى و کارنامەیەکى هاوبەش نییە، بۆ دەربازکردنى ئەم رەوشە نالەبارە پێویستە هەموو لایەکمان بەرژەوەندى نەتەوەیى و نیشتمانى لەبەرچاو بگرین و کار بۆ یەکێتى نەتەوەیى و یەکڕیزى نیشتمانى بکەین، بێگومان ئەم بارودۆخەى کوردستان لە هەموو لایەکمان دەخوازێ کەوا نزیکى یەکدى بین، بۆیە پێویستە لە نزیکترین کاتدا کار بکەین بۆ ئەنجامدانى کۆبوونەوەیەکى فراوان بۆ تەواوى هێزو لایەنە سیاسییەکان و بۆئەوەى لە کۆبوونەوەکەدا نەخشە رێگایەک بۆ دەربازبوون لە قەیرانەکان دابڕێژین.

پاراستنى باشوورى کوردستان ئەڕکى نەتەوەیى ونیشتمانى و ئەخلاقى هەموو لایەنە سیاسییەکانى کوردستانە

باشوورى کوردستان کە جێى ئومێدى هەموو کوردستانییانە، لەدواى راپەڕینى بەهارى ١٩٩١ بە کۆمەڵێ هەورازو نشێودا تێپەڕیوە، وەکو ئەزموونى حوکمدارى گەلى کوردستان بێ کێشەو بێ گرفت نەبووە، بەڵام سەرەڕاى ئاستەنگەکان توانیویەتى لەسەر پێى خۆى بوەستێ، بێگومان لە تەواوى جیهاندا حکومەت نیە بێ گرفت و بێ کێشە بێت، بەڵام کێشەو گرفتەکان لە کۆمەڵگایەکەوە بۆ کۆمەڵگایەکى دیکە جیان، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئاستى تێگەشتن لە سیستەمى حوکمدارى لە هەر کۆمەڵگایەکدا.

سەرەڕاى هەموو کیشە و گرفتەکان پێشڤەچوونەکانى باشوور بەردەوامن، لە زۆر لاوە هەوڵدەدرێت گرفت و کێشەى زیاتر بۆ باشوور دروستبکرێت، لەلایەک هەڕەشەو هەڵوێستەکانى حکومەتى عێراق کەوا رۆژانە هەوڵدەدات خواستى خۆى بسەپێنێتە سەر حکومەتى کوردستان، دوا دژایەتى عێراقییەکان بە (سوننە و شیعەوە) بۆ گەلى کوردستان سیناریۆ و شانۆگەرییەکەى پەرلەمانى عێراق بوو لە بەرەبەیانى ١٢ - ١١ - ٢٠٢٠ کە دەنگیاندا بۆ تێپەڕاندنى یاساى وەرگرتنى قەرزو کورتهێنانى بوودجە، لەلایەکى دیکەوە هەرەشەو پاڵەپەستۆى وڵاتانى ناوچەکە و ناکۆکى ناوخۆیى نێوان لایەنە سیاسییەکان ئەمانە هەموو وایانکردووە کە باشوورى کوردستان رووبەڕووى کۆمەڵێ قەیران ببێتەوە، بۆ دەربازکردنى ئەم رەوشەى باشوور پێویستە هەموو هێزو لایەنەکان هاوکاربن و بەرژەوەندى نەتەوەیى و نیشتمانى رەچاوبکەن و لەڕێى دیالۆگ و لەیەکترگەیشتنەوە چارەسەرى ئەو گرفتانە بکەن کە دێنە پێشەوە، بێگومان بۆئەمەش راوێژێکى نەتەوەیى و نیشتمانى راشکاوانە پێویستە.

باشوورى کوردستان ؛ سەرەڕاى قەیران و گرفتەکان بۆتە ماڵێک بۆ کوردستانییان و، لەهەمان کاتدا بۆتە پەناگەیەکى ئارام بۆ تەواوى تێکۆشەران و ئازادیخوازان و لایەنە سیاسییەکانى پارچەکانى دیکەى کوردستان، ئەمەش وادەکات کە بەرەڤانیکردن و پاراستنى باشوورى کوردستان ببێتە ئەرکێکى نەتەوەیى و نیشتمانى و ئەخلاقى تەواوى هێزو لایەنە سیاسییەکانى هەر چوار پارچەى کوردستان و تەواوى کوردستانییان، لەسەر هەموو لایەکمانە لەسەر ئاستى کوردستانى مەزن هەوڵبدەین پارێزگارى لەو بەشە ئازادکراوەى کوردستان بکەین و هاوکارو پشتیوانى بین.

لە باشووری وڵاتدا دەسەڵاتێكی كوردستانی هەیە و هەموو كورد بەچاوی ئومێدەوە لێیدەڕوانن، بۆیە پێویستە لەسەر ئاستی نەتەوەیی و نیشتمانی هەموو لایەک هاوکار و پشتیوان بین و خەبات بكەین بۆ پاراستن و چەسپاندن و پێشڤەبردن و سیستماتیككردنی دەزگاو دامەزراوەكانی باشووری كوردستان، لێرەوە بانگ لە هەموو لایەنە کوردستانییەکان دەکەین، کەوا هاوکاربن و رەچاوى هەستیارى بارودۆخى کوردستان بکەن و، وەکو ریزگرتن لە خوێنى پاکى شەهیدان و قارەمانێتى پێشمەرگە و خۆڕاگرى گەلى کوردستان؛ لە هاتنە پێشى هەر ناکۆکییەکدا ؛ ناکۆکییەکانیان لەسەر مێزى دیالۆگ و لەیەکترگەیشتن چارەسەر بکەن، لەبەرئەوەى سەردەم سەردەمى دیالۆگ و لەیەکترگەیشتن و لەهەڤهاتنە، نەک سەردەمى پەنابردنە بەر هەڕەشەو توندو تیژى.

هەموو لایەک ئەوە دەزانین کەوا هیچ کۆمەڵگایەک بێ کێشەو گرفت نیە، کوردستانیش وەک هەر کۆمەڵگایەکى زیندوو کۆمەڵێ کێشەو گرفتى هەن، کێشەو گرفتەکانى کوردستان باکگراوندێکى سیاسى و مێژووییان هەیە، رەنگدانەوەى واقیعى دووبەرەکى وناکۆکى سیاسى نێوان لایەنە سیاسییەکانى کوردستانن، بۆیە چارەسەرى ئەم پرسە پەیوەستە بە چارەسەرى گرفت و ناکۆکى مێژوویى نێوان لایەنە سیاسییەکانى کوردستان، بۆئەمەش پێویستە لایەنە سیاسییە ناکۆکەکان هەوڵى جددى بدەن بۆ چارەسەرکردنى کێشەکانى نێوانیان لەسەر بنەماى لەیەکترگەیشتن و، بە دیدگایەکى سەردەمییانە سیاسەتى نوێى جیهان بخوێننەوە و لەجیاتى بەرژەوەندى تەسکى حیزبى رەچاوى بەرژەوەندى نەتەوەیى و نیشتمانى بکەن.

پێویستە PKK رەچاوى تایبەتمەندى باشوورى کوردستان بکات و رێز لە یاسا و رێساکانى بگرێت

مایەى نیگەرانى هەموو لایەکمانە کەوا ماوەیەکە گرژى کەوتۆتە نێوان دوو هێزى سەرەکى باشوورو باکوورى کوردستان (پارتى دیموکراتى کوردستان و پارتى کرێکارانى کوردستان PKK )، ئەمەش وایکردووە شەقامى کوردستانى نیگەران کردووە، PKK کەوا بانگەشەى پێكەوەژیان ‌و ئاشتی و تەبایی و دیموكراتی و پاراستنی یەكڕیزی گەل و سەرجەم هێزو لایەنەكانی كوردستان پێویستە ئەمڕۆ لەهەموو كاتێك زیاتر لەپێناو یەكڕیزی و یەكدەنگی گەلی كوردستان و لایەنە سیاسییەكانی تێبكۆشێت و رەچاوى رەوشى باشوورى کوردستان بکات، بەتایبەت لەم رەوشە هەستیارەی ئەمڕۆ كە كوردستان و ناوچەكە پێیدا تێپەڕ دەبن, پێویستە هەموومان بە گیانی برایەتی و تەبایی و بەیەك گوتاری سیاسی یەكگرتوو لەسۆنگەی هەستكردن بە بەرپرسیاریەتییەوە بەرەنگاری هەرەشەو مەترسییەکان و هەموو كۆسپ و تەگەرەكانی بەردەم پێشکەوتنى حکومەت و پەرلەمانى کوردستان ببینەوەو هەنگاوبنێین بەرەو یەکڕیزى و کارى کوردانە، بۆ ئەمەش پێویستە PKK رێز لە یاساو رێساو بڕیارەکانى حکومەتى کوردستان بگرێت و، خۆى بەدوور بگرێت لە هەر کارێک کە کیشە بۆ باشوورى کوردستان دروست بکات، پێویستە PKK رەچاوى تایبەتمەندى باشوورى کوردستان بکات و ئەو راستییە لەبەرچاو بگرێت کە حکومەت و پەرلەمانى کوردستان بەرپرسیارێتى خەڵکى کوردستانیان لەسەر شانە و، لەهەمان کاتدا کۆمەڵێ ئیلتیزاماتى ناوچەیى و نێوەدەوڵەتییان هەیە و لەپێناو پاراستن و زامنکردنى ژیان و گوزەرانى خەڵکى کوردستان ناکرێ دەستبەرداریان بن، دەکرێت هەموو ئەو گرژى و گرفتانەى کە هەن، بە دیالۆگ و لێکتێگەیشتن؛ بەبێ پەنابردنە بەر هێرشکردن بۆ سەر یەکدى چارەسەر بکرێن، وەک ئاماژەمان پێدا سەردەم سەردەمى دیالۆگ و لێکتێگەیشتنە، بارودۆخى کوردستانیش بارودۆخێکى زۆر هەستیار و ناسکە، لە لایەک هەرەشەى وڵاتانى دەوروبەرمان لەسەرە، لە لایەکى دیکەوە قەیرانى ئابوورى و ناعەدالەتى و کۆمەڵێ قەیرانى دیکەى ناوخۆییمان وایکردووە ژیان و گوزەرانى خەڵکى کوردستان ئاڵۆز و زەحمەت بێت، لەهەمان کاتدا تیرۆریستانى داعش خۆیان رێکخستۆتەوەو رۆژانە هەڕەشە لە ناوچە دابڕێنراوەکانى کوردستان دەکەن و فرسەت دێنن و هێرش دەکەنە سەر ئەو ناوچانە، هەروەها بڵاوبوونەوەى ڤایرۆسى کۆرۆنا وەک کارەساتێکى مرۆیى رووبەڕووى کۆمەڵگاى مرۆڤایەتیى بۆتەوە، سەرەڕاى ئەمانە وەک بۆ هەموو لایەکمان روونە تا ئێستاش کێشەکانى نێوان کوردستان و عێراق چارەسەرنەکراون، بۆیە ناکرێت لە رەوشێکى وادا کێشە و قەیرانى دیکە بۆ باشوورى کوردستان دروستبکرێت، پێویستە سەرکردایەتى PKK بە هەستکردن بە بەرپرسیارێتى نەتەوەیى و نیشتمانى مامەڵە لەگەڵ رەوشى باشوورى بکەن و لە پەیامەکانى پارتى دیموکراتى کوردستان بگەن، کەوا بەردەوام جەختدەکاتەوە سەر ئەوەى کەوا هەموو لایەک پارێزگارى لە رەوشى باشوورى کوردستان بکەن و، رەچاوى تایبەتمەندى پارچەکانى کوردستان بکرێت و، بۆ کارى نەتەوەیى هاوکارو پشتیوانى یەکدى بن.