گزارش‌های تازه از ردیابی‌های دریایی حاکی از آن است که بخش قابل‌توجهی از نفت خام ایران در حال حاضر روی آب‌های آزاد بلاتکلیف مانده و خریدار مشخصی برای آن یافت نشده است. بر اساس آمارهای منتشرشده، حجم این نفت سرگردان به حدود ۵۸ میلیون بشکه می‌رسد که بخش بزرگی از آن در انتظار مقصد نهایی است.
تحلیل وضعیت فعلی:
بن‌بست در فروش: طبق برآوردها، نزدیک به ۹۰ درصد از این محموله‌های دریایی هنوز موفق به انعقاد قرارداد فروش یا یافتن مقصد نهایی نشده‌اند. این در حالی است که پیش‌تر بخش بزرگی از این نفت به بازارهای آسیایی سرازیر می‌شد.
تغییر توازن در بازار: سه عامل کلیدی در بروز این شرایط نقش داشته‌اند:
اشباع بازار توسط رقبا: افزایش عرضه نفت روسیه با قیمت‌های رقابتی، بخش عمده‌ای از سهم بازار ایران در کشورهای بزرگی نظیر هند را هدف قرار داده است.
سیاست‌های چین: کاهش تقاضای وارداتی از سوی پالایشگاه‌های مستقل چینی، فضای مانور را برای نفت ایران محدودتر کرده است.
فشارهای بین‌المللی: افزایش نظارت‌های ایالات متحده بر «ناوگان سایه» و وضع تحریم‌های جدید علیه شبکه‌های لجستیکی مرتبط، هزینه ریسک خرید نفت از ایران را برای مشتریان بالقوه به‌شدت افزایش داده است.
تبعات استراتژیک:
این وضعیت نشان‌دهنده محدود شدن کانال‌های دور زدن تحریم است. پیش‌تر، استفاده از مسیرهای غیرشفاف و انتقال‌های کشتی‌به‌کشتی به ایران کمک می‌کرد تا بخشی از صادرات خود را حفظ کند، اما اکنون به نظر می‌رسد زنجیره تأمین و فروش با موانع ساختاری جدی مواجه شده است.
تحلیلگران معتقدند که انباشت این حجم از نفت در نفتکش‌های متحرک، علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین نگهداری، به معنای کاهش نقدینگی ورودی به کشور است که می‌تواند بر تعادل‌های بودجه‌ای و اقتصادی اثرات ملموسی بر جای بگذارد.
