مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کردستان، در مصاحبه‌ای اختصاصی با شبکه قتری «الجزیره» اعلام کرد که در جریان جنگ میان ایران و آمریکا، بیش از هزار موشک و پهپاد به سمت اقلیم کردستان شلیک شده است که برخی از آن‌ها از سوی ایران و برخی دیگر از داخل عراق و توسط گروه‌ها و شبه‌نظامیان انجام گرفته است.
نخست‌وزیر اقلیم کردستان در این مصاحبه اختصاصی که امشب (یکشنبه) پخش شد، به چندین محور از جمله وضعیت اقلیم کردستان، عراق و منطقه به طور کلی که اینک شرایطی ناپایدار و متلاطم را پشت سر می‌گذارد، پرداخت.
بخش‌هایی از سخنان مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کردستان، در این مصاحبه به شرح زیر است:
ما بخشی از هیچ جنگی در منطقه نخواهیم شد؛ نه می‌خواهیم طرفی در جنگ باشیم و نه جانبدار هیچ‌یک از طرفین. ما بخشی از هیچ درگیری در منطقه نخواهیم شد و تنها چیزی که می‌خواهیم، حفاظت از کردستان در برابر مناقشات است. در نهایت، پس از متحمل شدن خسارات مادی و معنوی فراوان و از دست رفتن هزاران انسان، طرف‌های درگیر با یکدیگر به توافق می‌رسند. امیدوارم همه طرف‌ها به یکپارچگی عراق و ارکان آن احترام بگذارند.
بیش از هزار حمله موشکی و پهپادی، اقلیم کردستان را هدف قرار داده و خسارات جانی و ویرانی‌های بزرگی در زیرساخت‌های آن برجای گذاشته است... چرا اقلیم کردستان هدف قرار می‌گیرد، با وجود اینکه تأکید کرده است تحت هیچ شرایطی طرفی در درگیری‌ها نیست؟
بهانه‌های بی‌معنایی برای حمله به اقلیم مطرح می‌شود؛ یکی از دلایل این است که آن‌ها گمان می‌کنند اقلیم کردستان نیز مانند سایر مناطق عراق از نیروهای ائتلاف میزبانی می‌کند؛ نیروهایی که به عراق آمده و مأموریتشان مبارزه با گروه تروریستی داعش بود. همه ما می‌دانیم که مأموریت آن‌ها در اواخر ماه سپتامبر به پایان می‌رسد. همچنین شنیده‌ایم که یکی دیگر از دلایل حملات به اقلیم کردستان، حضور حزب‌های اپارسیون ایران است؛ اما دیدیم که یک نقطه مشخص هدف قرار نگرفته، بلکه مناطق مختلف اقلیم کردستان هدف این حملات قرار گرفته و تلفات متعددی به بار آورده است، حتی غیرنظامیان نیز بهای سنگینی پرداخته‌اند.
هیچ سرباز آمریکایی در حریر حضور ندارد و هیچ نیروی دیگری نیز در آنجا نیست. نخست پایگاه هوایی حریر بیش از ۱۰ سال است که تخلیه شده و پیش‌تر از سوی نیروهای ائتلاف برای مقابله با داعش استفاده می‌شد و در سال ۲۰۱۷ جنگ با داعش پایان یافت. البته مشخص است که در اربیل آمریکایی‌ها حضور داشتند و مرتباً هدف قرار می‌گرفتند، اما همان‌طور که می‌دانید مأموریت آمریکایی‌ها در اقلیم صرفاً مقابله با گروه‌های تروریستی و حفاظت از شهروندان عراقی از جمله مردم اقلیم کردستان در برابر تهدیدات تروریست‌ها بود. در حال حاضر هیچ آمریکایی‌ای در اقلیم کردستان حضور ندارد.
همان‌طور که اشاره کردم، ما هیچ‌گونه ارتباطی با آن نداریم. اقلیم کردستان بخشی از عراق است و از سیاست خارجی مستقلی پیروی نمی‌کند، بنابراین ما به سیاست خارجی دولت عراق پایبند هستیم و طبق همان مسیری حرکت می‌کنیم که حکومت فدرال در پیش گرفته است. روابط رسمی و سیاست خارجی در حوزه اختیارات و صلاحیت‌های حکومت فدرال است و در چهارچوب اختیارات من قرار ندارد.
فکر نمی‌کنم بتوانم بگویم آن‌ها از حکومت قدرتمندترند. باور ندارم که تاکنون تلاشی جدی برای خلع سلاح قدرتمندانه آن‌ها صورت گرفته باشد، زیرا رویکرد تا این لحظه حرکت به سمت دستیابی به یک توافق مسالمت‌آمیز بوده است تا تضمین شود این گروه‌ها سلاح‌های خود را تحویل داده یا در نیروهای امنیتی عراق ادغام می‌شوند. بنابراین هیچ تلاش واقعی برای رویارویی نظامی با آن‌ها وجود نداشته و فکر می‌کنم این روش درستی است تا اطمینان حاصل شود که در نهایت این گروه‌ها به قوانین و مقررات دولت تن خواهند داد.
ما به طور کامل از نخست‌وزیر در تلاش‌هایش برای قرار دادن همه افراد زیر چتر حاکمیت قانون و اطمینان از اینکه هیچ جناحی خارج از نیروهای نظامی وابسته به دولت توانایی تهدید امنیت عراقی‌ها یا امنیت کشورهای همسایه را نداشته باشد، حمایت می‌کنیم.
برخی از فعالیت‌هایی که این گروه‌ها انجام می‌دهند، پیش از آنکه به همسایگان آسیب برساند، به خود عراق زیان می‌زند. دیدیم که بسیاری از کشورهای همسایه چگونه به حملات این گروه‌ها پاسخ دادند؛ چه با موشک و چه با پهپاد. متأسفانه این حملات به اقلیم کردستان نیز کشیده شد؛ در ماه‌های گذشته زیرساخت‌های اقتصادی، اهداف غیرنظامی و حتی پایگاه‌های ما بارها مورد حملات مداوم قرار گرفته‌اند و این روندی است که باید متوقف شود.
صراحتاً به شما می‌گویم، من بر این باورم که این‌ها صرفاً بهانه‌های بی‌اساسی برای هدف قرار دادن اقلیم است و به هیچ وجه توجیه‌پذیر نیست. فکر نمی‌کنم بتوان گفت گروه‌ها از حکومت عراق قوی‌ترند. برخی از فعالیت‌های این گروه‌ها پیش از آسیب رساندن به همسایگان، به خود عراق زیان می‌زند. ما به طور کامل از «علی زیدی»، نخست‌وزیر عراق، در تلاش‌هایش برای وادار کردن همه به تبعیت از حاکمیت قانون حمایت می‌کنیم.
ما از سیاست رسمی حکومت فدرال پیروی می‌کنیم، به ویژه موضع علی زیدی، نخست‌وزیر، که تأکید دارد هیچ گروهی نباید خارج از چارچوب دولت عراق سلاح حمل کند یا از اختیاراتی برخوردار باشد که امنیت عراق یا امنیت کشورهای همسایه را به خطر بیندازد.
دیدیم که چگونه بسیاری از کشورهای همسایه عراق به حملات انجام‌شده از سوی این گروه‌ها پاسخ دادند، خواه با موشک یا پهپاد. متأسفانه این حملات دامن اقلیم کردستان را نیز گرفت؛ طی ماه‌های گذشته زیرساخت‌های اقتصادی، اهداف غیرنظامی و حتی پایگاه‌های ما هدف سلسله حملات مستمر قرار گرفتند و این اقدامی است که باید متوقف شود.
آیا به نظر می‌رسد آن‌ها از دولت قدرتمندترند؟ این شبه‌نظامیان به عراق، اقلیم کردستان و کشورهای همسایه حمله می‌کنند و همگی از آن‌ها شاکی هستند، آیا آن‌ها از دولت قوی‌ترند؟
فکر نمی‌کنم بتوانم بگویم آن‌ها از حکومت قوی‌ترند. باور ندارم تا کنون تلاشی جدی برای خلع سلاح آن‌ها به زور صورت گرفته باشد، زیرا رویکرد تا به امروز دستیابی به توافقی مسالمت‌آمیز بوده که تضمین کند این گروه‌ها سلاح‌های خود را تحویل داده یا در نیروهای امنیتی عراق ادغام می‌شوند. بنابراین هیچ تلاش واقعی برای رویارویی نظامی با آن‌ها شکل نگرفته است. به نظرم این مسیر درستی است تا اطمینان حاصل شود که این گروه‌ها در نهایت به قوانین و مقررات دولت پایبند خواهند بود.
روشن است که کُردهای ترکیه مطالبات و خواسته‌های خاص خود را دارند. روابط ما با ترکیه بسیار خوب است و تفاهم خوبی میان ما برقرار است. هر دو طرف در سطوح مختلف از یکدیگر حمایت کرده‌ایم و روابط تجاری و فعالیت‌های اقتصادی گسترده‌ای نیز میان ما جریان دارد.
پرسشگر: ترکیه بزرگ‌ترین جمعیت کُرد را در خود جای داده است؟
- پاسخ: بله، آمارها حاکی از حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر است.
پرسشگر: اگر مسئله کُردها در ترکیه حل و فصل شود، شاید به آرام شدن کل این مساله کمک کند، این‌طور نیست؟ دیدگاه شما درباره مسئله کُردها در ترکیه چیست؟
- پاسخ: آن‌ها شیوه خاص خود را برای حل این مسائل دارند. این هم روشن است که کُردهای ترکیه مطالبات و دیدگاه‌های ویژه خود را دارند. ما همواره تنها حامی هرگونه توافق صلح‌آمیز میان حکومت و افراد بوده‌ایم.
همه کُردها نیز به یک حزب سیاسی واحد تعلق ندارند؛ کُردهایی هستند که حامی حزب حاکم (در ترکیه) هستند. بنابراین بله، حل و فصل مسئله کُردها در ترکیه موضوع مهمی است تا به دستیابی به راه حلی نهایی برای کُردها در سراسر منطقه کمک کند.
از نظر من، منافع ملی عراق باید بالاتر از هرگونه اعتبار و اهمیتی قرار گیرد. عراق کشوری همسایه با ایران است و مرز طولانی با آن دارد، لذا امری طبیعی است که روابطی میانجی‌گرانه یا متقابل وجود داشته باشد. اما ما همواره تأکید کرده‌ایم که این روابط باید بر پایه احترام متقابل و اعتماد متقابل بنا شود.
همه کشورها باید بر اساس سنت‌هایی که روابط دوجانبه و مکانیزم‌های مدیریت آن‌ها را تنظیم می‌کند، به یکدیگر احترام بگذارند. به اعتقاد ما، عراق باید تمرکز خود را روی صیانت از منافع ملی خود و تقویت آن‌ها معطوف کند. در عین حال، برقراری روابط عادی با تمامی کشورهای همسایه، روندی طبیعی برای مدیریت این روابط است.
اما همان‌طور که گفتم، عراق باید در تصمیم‌گیری‌های خود استقلال کامل داشته باشد و منافع ملت و مصالح ملی خود را مقدم بر هر چیز دیگری بداند. عراق روابط دوستانه‌ای با تمام کشورهایی دارد که در گذشته به آن یاری رسانده‌اند. از سوی دیگر، نقاط مشترک فراوانی وجود دارد که عراق و ایران را به یکدیگر پیوند می‌دهد.
ما نقاط مشترک متعددی داریم که دو کشور را به هم نزدیک می‌کند، مانند دین، جغرافیا و تاریخ. از این رو، لازم است عراق این روابط را با دقت مدیریت کند؛ اما بار دیگر تأکید می‌کنم که از دیدگاه من، منافع ملی عراق باید در رأس همه امور قرار گیرد.
نمی‌توانم پیش‌بینی کنم؛ نمی‌دانم، نمی‌دانم. به‌دقت نمی‌دانم و همچنین نمی‌دانم چه تعداد انسان جان خود را از دست خواهند داد. پیش‌بینی این امر بسیار دشوار است. می‌دانم روزی به پایان می‌رسد، اما پرسش اینجاست که چه زمانی؟ به‌دقت نمی‌دانم و همچنین نمی‌دانم چند زندگی از بین می‌رود، چه میزان از زیرساخت‌ها ویران می‌شود یا چه مقدار زمان پیش از پایان این جنگ به هدر خواهد رفت.
نمی‌توانم پیش‌بینی کنم؛ واقعاً نمی‌دانم. قطعاً حرف و حدیث بسیار است و مردم درباره سناریوها و اتفاقات پیش‌رو صحبت می‌کنند. آیا جنگ به سوی نتیجه‌ای بهتر پیش می‌رود یا توافق صلح و مذاکرات منجر به نوعی سازش مسالمت‌آمیز میان ایالات متحده آمریکا و ایران خواهد شد؟ بنابراین پیش‌بینی‌ها و گمانه‌زنی‌های زیادی مطرح است، اما از نگاه من هیچ‌چیز قطعی نیست، دست‌کم برای شخص من. به همین دلیل پیش‌بینی اینکه چه رخ خواهد داد بسیار دشوار است.
بیش از ۷۰ درصد از حجم تجارت پیشین ما کاسته شده است.
ع عراق دیگر قادر به صادرات نفت خود نیست.
پرسشگر: پیامدهای مستقیم جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران بر اقلیم چیست؟
مسرور بارزانی: این امر تأثیر مستقیم و بسیار بزرگی بر اقتصاد ما گذاشته است. همان‌طور که می‌دانید، اقتصاد حکومت عراق به عنوان دولتی وابسته به صادرات نفت، با مسدود شدن تنگه هرمز دیگر قادر به صادرات نفت خود به خارج نخواهد بود و این مسئله تأثیری منفی بر اقتصاد عراق گذاشته که ما نیز بخشی از آن هستیم؛ بنابراین طبیعتاً زمانی که عراق تحت تأثیر قرار گیرد، ما نیز به طور مستقیم متأثر می‌شویم. به علاوه، برخی حملات پهپادی و پرتاب موشک موجب رکود فعالیت‌های اقتصادی گشته است.
در طول چند ماه گذشته نیز تجارت با سایر کشورها به شکلی چشمگیر پس‌رفت داشته است؛ می‌توانیم بگوییم بیش از ۷۰ درصد از حجم مبادلات تجاری‌مان نسبت به گذشته کاهش یافته است. مسلماً این وضعیت بر اقتصاد کردستان نیز تأثیر می‌گذارد و اگر این جنگ ادامه یابد، به نظرم اوضاع به مراتب وخیم‌تر خواهد شد؛ نه تنها برای اقلیم کردستان و عراق، بلکه برای سرتاسر منطقه و همان‌طور که می‌بینید، بسیاری از کشورهای جهان نیز از پیامدهای این جنگ مستمر متأثر شده‌اند.
