Sanatçı Şevket Reşid (1930 – 17/4/1991)
Müzisyen, besteci, şarkıcı ve hoşsohbet..!
Son nefesine kadar müzik ve şarkı sanatına hizmet etmeyi sürdüren sanatçı!
Tüm hayatlarını halklarına adayan kişilikler çok nadirdir; sürekli mum gibi yanar, çevrelerine aydınlık saçar ve bundan kendileri mahrum kalırlar. Sanatçı Şevket Reşid, Kürt müziği ve şarkı sanatına hizmet yolunda özverili, duyarlı, fedakâr ve hiç durmadan çalışan çok yönlü sanatçılardan biriydi. Hayatının son anlarına kadar müzikisyen, şarkıcı, eğitmen, besteci, aranjör ve müzik dağıtımcısı olarak yorulmak bilmeyen ve sanat yoluna bağlı bir yolcuydu.
Sanat hayatı
Sanatçı Şevket Reşid'in sanat hayatı, Kerkük, Süleymaniye ve Köysancak şehirlerinde sanat çalışmaları, hizmet, eğitim ve sanatsal katkılarla doluydu. Sanatçı, yeteneği ve sanatsal çalışmalarıyla varlığını kanıtlamış olsa da sanatsal adı ve kişiliği hafızamızda ve müzik ile şarkı dünyasında saygıyla yaşamaya devam edecektir.
Melkendi Mahallesi
Süleymaniye şehrinin eski mahallelerinden biri ve sanatçıların (Şevket Reşid, Osman Ali ve Heme Nergiz) doğum yeridir; ayrıca sanatçı ve öğretmen Enver Keredahî'nin sanat alanında büyüyüp geliştiği yerdir.
Sanatçı (Şevket Reşid İzzet Abdullah Hamza Ağa-yı Baban), (yedi kız kardeş ve dört erkek kardeşten) oluşan yoksul ve sanatsever bir ailede, (1930) yılında Melkendi mahallesinde dünyaya gelmiştir. Kendisi Salah, Enver, Fuad ve Azad adlı kardeşlerinin en büyüğüydü.
Neden sanatsever bir aile diyorum? Çünkü babası (Reşid İzzet) devlet memuruydu ve sanatsal bir yeteneği vardı; iyi ve yetenekli bir neyzen olup güzel, sarı renkli bir neyi vardı. Ne zaman sanatsal zevki ve isteği olsa, çocukları için ney çalardı(1).
Babasının neyindeki o sanatsal duygu ve tatlı ezgi, iki kardeşi (Şevket ve Salah Reşid) üzerinde etkili oldu. Sanatçı, babasının ney çalışına dikkat kesilerek elini, parmaklarını ve nefes dolu göğsünü ney çalmaya alıştırdı. Şevket Reşid otuzlu yılların ortalarında okula gönderildi; güler yüzlü ve sürekli gülümseyen bir çocuktu ve daha o zamandan onda güzel ses yeteneği ve becerisi fark edildi. Sınıfında ve okulunun sahnesinde sık sık şarkı söyletildi; başlangıçta utandığı için bu onun açısından zor olsa da öğretmenlerinin ve arkadaşlarının teşvikiyle utangaçlığını yenmiş ve öğrencilere ve öğretmenlerine ilahi ve şarkılar söylemiştir. Sanatçının eğitim düzeyi yalnızca ilkokulun altıncı sınıfıydı ve onu tamamladı; daha sonra çalışmaya yönelmiş ve okuldan ve eğitimden uzaklaşmıştır.
Sanatçı (18) yaşına geldiğinde, yani (1948) yılında askere çağrılır (anlaşılan o dönemde askerlik zorunluydu) ve Kerkük şehrine gönderilir. Askerî üniforma giyer ve talim alanında askerlere kimlerin okuryazar olduğu sorulur; sanatçı okuryazar askerlerden biri olur. Ayrıştırılmalarının ardından sanatçı Şevket Reşid, müziğe ilgi ve arzusu olduğu için kendisini (askerî bando ve müzik) takımına göndermelerini ister. Talebi kabul edilir ve askerî bando ve müzik takımının üyelerinden biri olur; klarnet, ney, saksofon, ud, balaban, davul ve cümbüş gibi müzik aletleri üzerinde talim yapmaya ve öğrenmeye devam eder. Sanatsal yeteneği ve becerisi gün geçtikçe daha fazla ortaya çıkar; takımın etkin bir üyesi olur, işlerini tutkuyla yapar ve başarı kazanır; sonunda askerî bando ve müzik takımının şefliği rütbesine ulaşır. Sanatçı Şevket Reşid bencil biri değildi; aksine edindiği bu öğrenim ve bilgilerin yalnızca kendisi için kalmamasını arzuluyor, birçok kişiye müzik öğretmek için gayretle çaba gösteriyordu.
Kerkük şehrinde uzun yıllar kalır ve müziğin ruhuna daha fazla nüfuz eder; (klarnet, cümbüş ve ud) aletlerinde iyi bir uzmanlık kazanır ve Kerkük ile Süleymaniye şehirlerinde ünlü bir çalgıcı olur.
Yetenekli bir sanatçı olarak ortaya çıkar ve çocukluğundan beri güzel bir sese sahip olduğu için şarkı kaydetmek amacıyla Bağdat Kürt Radyosu’na yönelir. Yetenekli yazar ve yorumcu (Kemal Reauf Muhammed 17 1 1942 – 30 9 2018) radyoda şarkı kaydettiği ilk güne değinerek şöyle der: «İlk kez cumartesi günü (1 2 1958) Bağdat Kürt Radyosu’nda şarkı yayımladım». Öğretmen ve sanatçı (Bakurî 5 11 1928 – 2 11 2022) hakkında yazdığı bilgilere göre şöyle der: «İlk şarkının adı (Çavî Kalt Dil Efrenînê) idi; daha sonra 14 temmuzundan 1958 itibaren Süleymaniye, Kerkük ve Bağdat’taki eğlencelerde klarnetçi ve şarkıcı olarak ortaya çıktı» (2).
Sanatçı askerî bando ve müzik takımında olduğu ve müzik aletleri üzerinde talim yaptığı dönemlerde, aynı zamanda eğitim düzeyini güçlendirdi ve dışarıdan sınava (haricî) girmeye karar verdi. Öğretmen, sanatçı ve yazar Bakuri şöyle yazmıştır: «Sanatsal zekâsı ve çevikliği, gerek Kerkük askerî bandosu çerçevesinde, gerekse katıldığı o müzik takımlarında, Bağdat Güzel Sanatlar Enstitüsü yönetimi tarafından kabul edilmesine vesile oldu; böylece Şevket Reşid (haricî öğrenci) olarak bakanlık sınavına girdi, sınavı geçti ve (1967 – 1968) yılında üstün dereceyle (imtiaz) diplomasını aldı»(3).
Diplomasını aldığı aynı yıl, yani (1968) yılında, sanatçı Kerkük Televizyonu'na gider ve (Kale Hay Limo) adlı ilk şarkısını kaydeder.
Kürt Sanat ve Edebiyat Topluluğu – Süleymaniye Genel Merkezi, 1969 yılında kurulmuş ve 31/12/1969 tarihinde dönemin İçişleri Bakanlığı tarafından faaliyet izni verilmiştir. Bu topluluğun amacı, sanatçıların bilimsel düzeyini yükseltmek ve sanat ile edebiyat alanındaki yetenek sahiplerini, özel olarak özgün bir sanat ve edebiyata, genel olarak da evrensel bir sanata hizmet etmek amacıyla birbirine yaklaştırmak için çaba göstermekti. Şu dört ana bölümden oluşuyordu: (şarkı, müzik ve halk dansları bölümü; sahneleme bölümü; edebiyat bölümü; biçimsel sanatlar bölümü).
Sanatçı Şevket Reşid, Kürt sanat ve edebiyat topluluğunun kurucuları arasında yer alan ve aktif bir üyesiydi. Bu ekip, tiyatro ve televizyonda çok sayıda eser sundu. Şarkı, müzik ve halk dansları bölümünün üyeleri şunlardı: (Şevket Reşid, Namdar Kara Daği, Selah Reşid, Ali Heme Reza, Heme Said Abdullah, Şêrko Adil, Hüşyar Kemal). Adı geçen ekibin şarkıcıları şu sanatçılardan oluşuyordu: (Osman Ali 1944 – 21/6/2005), (Heme Nergez 1944 – 23/9/2013), (Selah Mecid 8/3/1951), (İbrahim Said, Beley Sea Ker olarak tanınan 1942 – 1/9/2010) ve... devamı.
Kürt toplumu, sanatı ve edebiyatının başlangıçları ile sanatçı Şevket Reşid’in çevresine karşı sahip olduğu dayanışma ruhu hakkında, öğretmen ve sanatçı (Namdar Qeredaxî, 1951) şöyle diyor:
«Topluluğun başkanı, merhum sanatçı (Büyük Ses Ahmed 6 6 1930 – 22 12 2004) idi. Topluluğun yönetim kurulu (Nuri Veşti 1935 – 12 5 2001), (Taha Halil 1940 – 17 11 2010), Nevzad Mecid, Şevket Reşid ve (Celal Koçer 1943 – 3 3 1993) ile diğer kişilerden oluşuyordu. Daha sonra bazıları bizden uzaklaştı; örneğin merhum sanatçı Şevket Reşid, Kerkük'te bir halk oyunları ekibinde memur olarak çalıştığı ve iki eşi bulunduğu için (bir evi Süleymaniye'de, diğer evi Kerkük'teydi), sonuna kadar bizimle kalamadı. Ancak sanatçıların genel olarak ve merhum Şevket Reşid'in özel olarak beni büyük bir sıcaklıkla kucakladığını, bana ilgi gösterip beni teşvik ettiğini asla unutamam; topluluğun içinde bana yer açtılar ve elimden tuttular. Sanatsal yönün yanı sıra manevi açıdan da Şevket Ağa bana yardım etti; çünkü hiçbir şey bilmiyordum, buna rağmen o ekipte yer almamı sağladılar. Her zaman, kendimi genç bir delikanlı olarak topluluğun odasına götürüp üye olmak istediğimi söylediğim için ona borçlu olduğumu söylerim. O sırada Şevket Ağa ekibin başkanıydı; bana öylesine ilgi gösterdi, güler yüzü, gülümsemesi ve o güzel davranışıyla utangaçlığımı kırdı ve şöyle dedi: Kemanını çıkar ve bizimle birlikte katıl! Onun bu davranışı beni devam etmeye daha da çok teşvik etti.» 4
Sanatçı Şevket Reşid; besteci, müzisyen, şarkıcı, müzik bilgini ve nota yazarı olarak sanatın kutsal yolunda ilerledi ve halkının müzik ve şarkı sanatına eşsiz bir hizmet sundu. İbrahim Hayat, Osman Ali, Heme Nergiz, Selah Reşid, Selah Mecid, Heme Ceza ve Kameran Ömer gibi birçok sanatçıya ezgiler besteledi. Müzisyen, şarkıcı, aranjör ve müzik düzenlemecisi olarak sanatsal çalışmalarını çeşitli müzik topluluklarında yoğunlaştırmıştı. Anılan kişi, Kerkük kentindeki Kürt Toplum, Sanat ve Edebiyat Müzik Topluluğu, Bekes Müzik Topluluğu ve Solav Müzik Topluluğunun yanı sıra Köysancak’taki Bavaci Topluluğunun onur üyesiydi.
Sanatçı Şevket Reşid ve Solav müzik grubu...
Sanatçı, yetenekli bir müzisyen olarak elde ettiği ün ve şöhretin yanı sıra, Kerkük şehrindeki çalışmaları sayesinde o şehrin sanatçılarıyla dostluk ve arkadaşlık kurdu. (1958) yılında Kerkük şehrinde (Bekes Müzik Grubu) kurulur; sanatçı Şevket Reşid bir süre söz konusu grubun üyesi oldu, daha sonra Solav Müzik Grubu’na üye oldu. Sanatçının eski arkadaşlarından müzisyen ve şair (Ramazan Zamdar) şöyle diyor:
«Sanatçı Şevket Reşid 1964 yılında grubumuza katıldı, ben de onu hemen Solav Müzik Grubu'na üye yaptım. Ben ve Şevket Reşid'in yanı sıra şu sanatçılar da bizimle birlikteydi: (Abdulila Moheyidin, Selah Serrac, Serdar Fettah, Selah Reşid, Enver Tahir Köyi, Heme Reza ve Kadir Merdan). Daha sonra Şevket Reşid grubun başkanı oldu. Sanatçı, Erbil, Süleymaniye ve Köysancak şehirlerindeki müzik gruplarının etkinliklerinde iş birliği yapmış ve katkıda bulunmuştur; ayrıca Kerkük Televizyonu Müzik Grubu'nun da aktif bir üyesiydi»(5).
Sanatçı, müzik aletlerini çalma yeteneği ve güzel sesinin yanı sıra, dostlarının, arkadaşlarının ve yarenlerinin sohbetiyle dinlenen, nüktedan, neşeli ve meclisleri şenlendiren kişiliklerden biriydi. Bu özellikleri herkesin onu sevmesine ve Şevket Reşid'e her zaman saygı ve hürmet gözüyle bakmasına neden olmuştu. 1967 yılında, Süleymaniye şehrinde ölümsüz sanatçı Hasan Zîrek'in birkaç ev eğlencesine, Vilyem Yuhenna, Ezûley Tepil, kardeşi Selah Reşidî ve Heseni Ney gibi sanatçılarla birlikte müzisyen olarak katılmıştır; bu eğlencelerden biri sanatçı Şevket Reşid'in kendi evinde düzenlenmişti.
Ayrıca, geçen yüzyılın altmışlı yıllarının başlarında iki kardeş sanatçının (Muhammed ve Haseni Mamli) Süleymaniye şehrini ziyaret ettiğini; sanatçılar Şevket Reşid, Salah Reşid, Vilyem Yuhenna ve İbrahim Həyat’ın iş birliğiyle, sanatçı Muhammed Mamli için (Garibe Qelew’in) evinde bir kaset kaydettiklerini de aktarabiliriz.
11 Mart bildirisinin ardından 1970 edebiyat ve sanat dünyası için elverişli bir ortam oluşur ve sanatsal faaliyetler (şarkı, müzik ve tiyatro) gelişme gösterir. Yetenekli, aktif ve enerjik bir zurnacı olan sanatçı Şevket Reşid, Köye ve Süleymaniye şehirlerinde Köye Bawajî Topluluğu sanatçılarıyla birlikte çeşitli etkinliklerde sahne alır; bunlar arasında Süleymaniye Memurlar Kulübü'ndeki ulusal Nevruz bayramı etkinliği (1970) ile 19 7 1970 tarihinde Köye Memurlar Kulübü'ndeki etkinlik de yer alır.
Kürt Sanat ve Edebiyat Topluluğu – Süleymaniye Genel Merkezi tarafından, Köye Bawajî müzik grubunun bazı sanatçıları Süleymaniye şehrine davet edilir; Süleymaniye Kız Hazırlık Okulu salonunda (10) gün boyunca, (13/9/1970) tarihinde Kürt Sanat ve Edebiyat Topluluğu ile Bawajî sanatçıları sahne alır. Sanatçı Şevket Reşid, müzik grupları arasındaki seçkin üyelerden biriydi; sanatçılarla birlikte: (Namdar Qeredaxî, Can Tomas Cano, Zahir Muhammed, Enver Tahir «Mela Enver», Vriya Ahmed, Serdar Ahmed, Harut Balangiyan, Selah Reşid).
Yetmişli yılların ortalarında, sanatçı Şevket Reşid'in çabaları ve Kerkük şehrindeki bazı müzisyen sanatçıların katkılarıyla, “Kerkük Televizyonu Müzik Topluluğu” adıyla bir müzik topluluğu kurulur. Şevket Reşid bu topluluğun yönetmenliğini yapmış ve bu topluluk aracılığıyla televizyonda sanatsal çalışmalarını kaydeden sanatçılara çokça yardımcı olmuştur.
Sanatçı Şevket Reşid'in gözetiminde, Süleymaniye Şehir Stadyumu'nda (Dünya Çocuklar Günü) münasebetiyle 1971 yılında müzik ve şarkı etkinliği sunacaklar.
(25 2 1974) tarihinde Kürt Sanat ve Edebiyat Topluluğu – Süleymaniye Genel Merkezi sanatçıları, Bağdat şehrindeki (Huld) Salonu’nda (Gelin ve Damat) operetini sunuyor; sanatçı (Taha Halil) yönetmenliğinde ve müzikleri sanatçılar (Şevket Reşid ve Hoşyar Ahmed, Vaşe Baba olarak tanınır) tarafından hazırlanıyor. Bu festivalde Irak düzeyinde birincilik elde ediyorlar.
Sanatçı Şevket Reşid, Güney Kürdistan’da, sanatçı Kadir Dilan 1928 Süleymaniye – 18/3/1999 Çek’ten sonra, ikinci zurna sanatçısı ve klarnet enstrümanında en iyi ve en yetenekli sanatçı olarak kabul edilir; klarnetinin ses aralığını çeyrek ton artırmış ve Batı icrasından Doğu icrasına dönüştürmüştür.
Sahip olduğu tüm sanatsal yeteneklerin yanı sıra, birçok şarkının sahibi olan güzel şarkı söyleme yeteneği de başka bir özelliğiydi. Bu şarkılar arasında şunlar yer alır: (Kalbin gözlerinle uçuşa geçer, Ey limon renkli güzel, Uzun zamandır bekliyorum, Ah, şehir uzmanı, Bayramdır, neşe bayramıdır, Ne kadar güzel, Kim tövbenin bende olduğunu söyler, Aye ve oye, Kalbinin gözlerine kurban olayım, Newroz marşı ve Ölümsüz Barzani marşı). Ses bilgisi yeteneği de vardı; duygulu ve güzel sesiyle yetenekli kişileri müzik ve şarkı sanatının dünyasına adım atmaya çekiyordu.
1983 yılında Kerkük Televizyonu’nda sanatçı Şevket Reşid, hazırlayıp sunduğu “Arzûmendân” adlı programı yürütüyordu. Bu program aracılığıyla Kürt gençleri ve güzel sesli delikanlılarını, seslerini ve sanatsal yeteneklerini gizlememeleri, bunları ortaya koymaları ve uluslarının sanatına hizmet etmeleri için davet ediyordu. Sanatçı, bu gençlerle güler yüzle konuşuyor ve onları daha fazla teşvik ediyordu. O dönemde Arzûmendân programı, Kerkük Televizyonu’nun ilgi çekici ve eğlenceli programlarından biriydi; izleyiciler o yeteneklerin güzel ses sanatından ne kadar zevk alıyorsa, Şevket Reşid’in hoş sohbeti ve cana yakın üslubu da programın izleyicilerini çekmede iki kat daha etkili oluyordu.
Bu ölümsüz ve vefakâr sanatçının yaşamı hakkında ne kadar okuma yapılırsa yapılsın yine de azdır; çünkü bütün yaşamını halkının gerçek sanatına adamıştır. Sanatçı Şevket Reşid’in sanat alanındaki zengin katkılarla dolu yaşamını ve halkının sanatına yorulmadan gösterdiği bağlılığını araştırıp inceledikten sonra, her zaman halkının sanatını ilerletme kaygısı içinde olduğunu ve Kürt gençlerinin müzik aletlerini öğrenmesini istediğini gördüm. Facebook sosyal ağı aracılığıyla sanatçı kardeşinin (Kürt Sabir) şu sözlerini içeren bir anı yazısına rastladım:
«Sanatçı Şevket Reşid, 1978 yılında bir trafik kazası geçirdi ve bastonla yürüyordu; bu istikrarsız sağlık durumuyla Süleymaniye şehrine geldi ve kendi çabasıyla, 22 üyeden oluşan nefesli çalgılar müziği grubu kurdu.» Bu, söz konusu sanatçının en kötü sağlık koşullarında bile hâlâ ulusunun sanatı ve sanatçıları için kaygı duyduğunu kanıtlıyor.
(1984) yılında Kerkük Televizyonu aracılığıyla iki şarkı yayımlandı; çok kısa sürede konuşulur oldular, halkın dikkatini çektiler ve dinleyicilerin dilinden düşmeyen ezgilere dönüştüler: (Peyman – Biz Bir Canız) adlı şarkı, şair (Rıza Heme)nin şiiri ve sanatçı (İbrahim Hayat 1931 – 3/5/2005)ın bestesi; ayrıca (Ömrümün Baharı) adlı şarkı, (Şeyh Hesib Kara Daği 1929 – 9/1/1997)nin şiiri ve sanatçı (Selah Reşid 1942 Halepçe – 13/3/2026 Kanada)ın bestesiydi. Bu iki şarkı, yıllar sonra altın çağın en güzel, en etkileyici ve en hoş melodileri ve eserleri olarak tanındı. Bu iki şarkının nasıl kaydedildiği konusunda sanatçı Şevket Reşid'in rolü neydi?
Sanatçı Selah Reşidi bizim için şöyle anlatıyor:
«1984 yılıydı; bir gün Kak Şevket kardeşimi aradı ve şöyle dedi: “Kak Berayim Hayatî’yi de yanında getir ve bir şarkımızı kaydetmesi için ondan onay al.” Kak Berayim ile Kerkük’e gittik; Kak Şevket bir gece ve bir gün içinde “Ömrümün Baharı” şarkısının müziğini düzenledi, Kak Berayim ise “Biz İki Bedende Bir Canız” şarkısını hazırladı. İkimiz de şarkılarımızı bir günde kaydettik; ikimizin şarkıları da Kürdistan genelinde büyük bir ün kazandı ve halk onlara çok hayran kaldı» (6).
Sanatçı Şevket Reşid’in sanatsal yaşamını anmak ve hatırlatmak amacıyla, kaynak arayışım sırasında birçok kez telefon veya sosyal medya yoluyla yazarların, sanatçıların ve şairlerin bu sanatçı hakkındaki görüşlerini almaya çalıştım; onların bakış açılarının ne olduğunu öğrenmek istedim. Bu amaçla Kanada’da yaşayan güzel ve duyarlı şair Heme Ezizi’ye (şair Heme Ezizi) başvurdum. Çok yetenekli Şevket Reşid hakkında şöyle dedi:
«Göç etmiş sanatçı Kak Şevket Reşid, klarnet çalmada seçkin ve yaratıcı bir müzisyendi; müzisyenliğinin yanı sıra besteci ve şarkıcıydı da. Sanat yaşamı boyunca, Kak Şevket’in yaşadığı dönemde Kürt şarkılarının özgünlüğünün gelişmesine ve çağdaşlaştırılmasına değer vermek için samimi bir tutkuya ve temiz bir sevgiye sahipti. Bu sanatçı bundan çok daha fazlasını hak ediyor ve takdir ile saygıya layıktır; ancak ne yazık ki o da edebiyat ve sanat alanında kaybolmuş yüzlerce asker gibi, sanatının adı, anısı ve yüksek düzeyi silinmiş, unutulmanın ve hatırlanmazlığın toprağı altına gömülmüştür.» 7
Öğretmen ve sanatçı (Namdar Qaradakhi), uzun süre öğretmeniyle birlikte yaşayıp sanatsal çalışmalar yürüttüğü için, sanatçı Şevket Reşid’in bazı diğer özellikleri hakkında konuşuyor:
«Kak Şevket Reşid’in sanatsal ve toplumsal açıdan çok yönlü ve onurlu bir geçmişi vardır. Yetenekli bir müzisyendi; klarnet çalgısının en yetenekli icracılarından biriydi. Klarnetin yanı sıra ud, cümbüş ve diğer bazı çalgıları da öğrenmeye çalıştı. İcracılığının yanı sıra iyi bir besteciydi; kendi söylediği bütün şarkıların bestesi kendisine aitti, ayrıca birçok sanatçıya da besteler verdi. Bunların yanı sıra iyi ve yetenekli bir müzik düzenlemecisiydi; bu özelliklerinin dışında iyi bir yöneticiydi de. Ayrıca Kürt Sanat ve Edebiyat Topluluğu, altmışlı yıllarda aktif bir üyesi olduğu Solav Müzik Grubu gibi birkaç müzik topluluğunun kurucusuydu ve Kerkük Televizyonu Müzik Grubu’nun da kurucusuydu; hakkında ne kadar konuşursak konuşalım, yine de azdır» 8
Belirttiğimiz gibi sanatçı, hoşsohbet, nüktedan ve konuşkan bir kişiliğe sahipti. Sanatçı Şevket Reşid’in anılarından ve hoş hikâyelerinden birini, Usta (Hîway Medhetî Kebapçı’nın) Askan Caddesi’nde anlattığı şekliyle yazmak istiyorum:
«Sanatçı Şevket Reşid, anısı güzel olsun, kebap yemek için sık sık yanıma gelirdi. Bir gün teşrif edip kebap istedi. Ben de dedim: Şevket Bey, sarımsağı kebaba katayım mı? Hoş ve gülümseyen bir yüzle şöyle buyurdu: Ben zurna çalıyorum; sarımsağı bana karıştır da hem sarımsak yiyeyim hem zurna çalayım!»
Sanatçı Şevket Reşidi, uzun yıllar hizmet ettikten sonra 1989 yılında emekli ediliyor; ancak onun duygu ve düşünceleri hâlâ müzik ve şarkı sanatına hizmet etmeye yönelikti.
Toplumsal yaşamında sanatçı iki kez evlenmiştir; Kerkük’te bir evi ve Süleymaniye şehrinde bir evi olmuştur. Yılında 1957 Hatun Sediqa Muheyedin ile, yılında 1960 Hatun Misriya Ahmed Abdullah ile evlenir. İlk eşinden (dört erkek çocuk ve bir kız çocuğu) Saman, Servet, Soran, Sertip ve Sozan adlarıyla; ikinci eşinden ise (üç erkek çocuk ve dört kız çocuğu) Samal, Sirwe, Solav, Sirwan, Merywan, Suznak ve Sara adlarıyla çocuk sahibi olurlar 9.
Büyük bir üzüntüyle, sanatçı Şevket Reşid, ağustos ayında 1990 beyin felcine yakalanır ve hastalığının sıkıntıları gün geçtikçe ağırlaşır.
Sanatçının eski dostu, gazeteci ve Kerkük televizyonunun eski spikeri Haşim Cebbarî şöyle diyor:
«Sanatçı Şevket Reşid ile dostluğum 1971 yılının başlarına dayanıyor; dostluğumuz o kadar sağlamdı ki ailevi ilişkilere kadar uzandı ve birlikte Bağdat, Hille, Süleymaniye, Erbil, Şaklawa ve... gibi yerlere birçok gezi ve seyahat yaptık. Onun aracılığıyla birçok sanatçı tanıdım. O sanatçı Kürt sanatına ölçülemez bir hizmet sundu ve şarkı ile müzik alanında onlarca sanatçıyı yetiştirdi. Özel eğlencelerin ve etkinliklerin çoğunda tek başına klarnet, cümbüş ve ud çalar, şarkı söylerdi. 1991 ayaklanması sırasında ve Kürdistan'ın şehir ve kasabalarının kurtarılması döneminde ben, şehit Esad Şeyh Bezeni ve merhum yazar Muhammed Abdulrahman Zengene, o sırada hasta olan ve bastonla yürüyen Şevket'i ziyaret ettik; o sırada Mahmur kasabasının kurtarıldığı haberi duyuruldu ve o da ağlayarak şöyle dedi: «Kerkük'ün de kurtarılması artık an meselesi, ama ölüm beni yakaladı; Kerkük'ün bu özgürlüğünü göremeyeceğim».
Sanatçı Şevket Reşid'in sağlık durumu kötüleşir ve oğulları tarafından tedavi amacıyla Kerkük şehrinden Süleymaniye şehrine, uzman doktorunun (Doktor Fuad Baban) yanına götürülür. Doğum yeri olan Süleymaniye şehrinin kapısına ulaştıklarında, (17 4 1991) günü sanata, sanatçılara, dostlarına ve arkadaşlarına sonsuza dek veda eder.
Şevket Reşid sanatçı hayata veda ettiğinde ve Kürt müziğinin, ezgisinin ve şarkısının o parlak yıldızı söndüğünde, halkımız en büyük talihsizlik, felaket ve sıkıntı içinde yaşıyordu; bu da Kürdistan halkının milyonlar hâlindeki göçü, yani toplu göçtü. O sırada sanatçı, Süleymaniye şehrindeki Şeyh Muhyiddin Mezarlığı'nda Kürdistan'ın kutsal toprağına emanet edildi. Sanatçı Şevket Reşid'in kutsal mezarının üzerine binlerce çiçek demeti bırakıldı; onun tatlı anıları ve hatıraları sonsuza dek yücelerde ve görkemin zirvesinde kalacaktır.
Kaynaklar:
Sanatçı Selah Reşid ile görüşme (11 6 2014), Celal Hanisi’nin bestesi.
Bağdat Kürt Radyosu Tarihi kitabı (1939 – 1958), yazarı (Babi Lalo) Kemal Reouf Muhammed, birinci cilt – birinci kısım, sayfa (660).
Ölümsüz şarkıcıların kitabı, Bakuri, ikinci bölüm, sayfa (199 ve 200).
Çilawaz dergisi, ünlü sanatçı Namdar Qaradaği ile röportaj, sanatçı Warya Ahmed’in hazırlaması, sayı 47, 2010’nin ikinci sayısı.
“Sanatçı Şevket Reşid’in vefat yıl dönümünde”, hazırlayan: Sattar Cabbarî, Facebook sosyal ağı.
Saytı Wşe, «Şewket Reşid... Müzik ve şarkı alanında çok yetenekli bir sanatçı», Star Cebari.
Telefon görüşmesi sanatçı ve şair (Heme Aziz) ile, Erbil – Kanada.
Sanatçı (Namdar Qeradakhi) ile görüşme, (Xak) kanalı, 15 2 2026.
Aynı kaynak numarası ( 3 ), sayfa ( 200 ).