به دلیل تندروی‌های ایران در مدیریت تنگه هرمز و هدف قرار دادن کشتی‌هایی که تلاش می‌کنند از مسیرهای آبی عبور کنند، پادشاهی عمان ناچار شده است از سیاست «توازن دقیق» و بی‌طرفانه خود فاصله بگیرد و موضع تندتر و قاطعانه‌تری در قبال تهران اتخاذ کند.
پس از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه گذشته، مسقط تلاش کرده است کانال‌های دیپلماتیک خود را با ایران باز نگه دارد، علیرغم اینکه خود این کشور نیز از حملات تهران به کشورهای حوزه خلیج فارس مصون نبوده است. پادشاهی عمان که در سال‌های گذشته به عنوان یک میانجی کلیدی میان تهران و واشینگتن دیده می‌شد، در این جنگ جدید خود را از این نقش دور نگه می‌دارد؛ به ویژه پس از آنکه از سوی دولت ترامپ مورد ملامت قرار گرفت که «بیش از حد به جمهوری اسلامی نزدیک است». بازگشت تنش‌ها به تنگه هرمز و انجام حملات به کشتی‌هایی که از آبراه جدید عمان استفاده کرده‌اند، مسقط را در برابر آزمون سختی در روابطش با تهران قرار داده است.
«آنا جاکوبز»، پژوهشگر و کارشناس مسائل امنیتی خلیج فارس، به خبرگزاری فرانسه اشاره می‌کند که رهبری جدید ایران باید درک کند که با این رفتارهایش در حال از دست دادن آخرین متحد و دوست خود در منطقه است. ایرانی‌ها در ارزیابی قدرت خود مبالغه می‌کنند و می‌خواهند یک رویارویی همه‌جانبه را در تنگه هرمز تحمیل کنند که حتی آب‌های سرزمینی عمان را نیز در بر می‌گیرد، اما مسقط به هیچ وجه این را نمی‌پذیرد. تهران در حال حاضر تنگه هرمز را به روی تأمین نفت و گاز بسته است و تأکید دارد که دریانوردی در این منطقه به وضعیت گذشته باز نخواهد گشت، مگر در چارچوب یک توافق جدید که تنها میان تهران و مسقط باشد.
چالش آبراه‌های موازی و تنش‌های میدانی
مشکل اصلی اینجاست که عمان یک مسیر دریایی ویژه خود را در نزدیکی سواحلش برای عبور کشتی‌ها تعیین کرده است، اما تهران این اقدام را رد کرده و اصرار دارد که کشتی‌ها باید تنها از مسیری استفاده کنند که ایران مشخص کرده است. از هفته گذشته، کشتی‌هایی که تلاش می‌کنند از مسیر عمانی استفاده کنند، هدف حملات پهپادی و موشکی قرار می‌گیرند که انگشت اتهام در آن‌ها به سمت تهران نشانه رفته است؛ و آمریکا نیز در مقابل با حمله به جنوب جمهوری اسلامی به این ضربات پاسخ می‌دهد.
روز یکشنبه، وزارت امور خارجه عمان در اقدامی کم‌سابقه، سفیر ایران را برای تسلیم یک یادداشت اعتراض شدید احضار کرد؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که مناطقی در «مسندم» و «الوسطی» هدف حملات پهپادی قرار گرفتند. این اعتراض تنها یک روز پس از سفر «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران به مسقط رخ داد که نشان می‌دهد عمان دیگر نمی‌تواند در برابر تهدیدات علیه امنیت ملی خود سکوت کند.
عبدالله باعبود، پژوهشگر عمانی:
«این موضع‌گیری پیامی روشن به جامعه بین‌المللی و شرکای عرب خلیج فارس است مبنی بر اینکه بی‌طرفی عمان به معنای سکوت در برابر نقض حاکمیت ارضی این کشور نیست.»
آینده مبهم تنگه هرمز و سیاست آرامش مسقط
از زمانی که جنگ میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شده، تنگه هرمز به کانون مناقشات تبدیل شده است. آینده این تنگه به دلیل اهمیت آن در تأمین انرژی جهانی، به نقطه اصلی رقابت میان تهران و واشینگتن بدل شده است. برای عمان، امنیت دریانوردی یک موضوع حساس امنیت ملی است و نیاز دارد که روابط خود را با هر دو قطب حفظ کند، اما شرایط کنونی جنگ، مسقط را در موقعیت سختی قرار داده است.
وزارت امور خارجه عمان روز سه‌شنبه تأکید کرد که با شفافیت و بی‌طرفی با همه طرف‌ها برای بازگرداندن آزادی دریانوردی همکاری می‌کند، اما خاطرنشان کرد که همه طرف‌ها باید به قوانین بین‌المللی احترام بگذارند. کارشناسان معتقدند که اگر ایران به حملات خود ادامه دهد، عمان ناچار خواهد شد به مواضع سایر کشورهای خلیج فارس نزدیک‌تر شود و اقدامات دفاعی خود را با هماهنگی شرکای بین‌المللی‌اش، از جمله دولت ترامپ، تقویت کند تا از امنیت جمعی و اقتصادی خود محافظت نماید. این گسست دیپلماتیک میان مسقط و تهران نشان می‌دهد که «سیاست آرامش» دیگر نمی‌تواند در برابر تغییرات سریع و خشونت‌آمیز منطقه تاب بیاورد.
