Fona Diravê Navneteweyî di raporeke nû de, pêşbîniya mezinbûna aboriya cîhanê ji bo sala 2026 ji ber mezinbûna sektora îstîxbarata sûnî li welatên pêşketî, ber bi 3.1 ji sedî bilind kir, lê li ser encamên şer û krîza enerjiyê li welatên kêm-dahat hişyarî da.
Îro sêşem 13 Cotmeh 2026, di dema civînên salane yên Fona Diravê Navneteweyî û Banka Cîhanî de li Bangkokê, Fona Diravê Navneteweyî (IMF) di rapora «Nêrîna Aboriya Cîhanê» de pêşbîniyên xwe ji bo mezinbûna aboriya cîhanê di sala 2026 ber bi 3.1 ji sedî bilind kir; ev hejmar 0.1 ji sedî ji texmînên berê zêdetir e, di heman demê de mezinbûna aborî di sala 2025 de wekhevî 3.5 ji sedî bûye.
Di raporê de hatiye gotin ku cudahiya mezinbûna aborî ji du faktorên sereke tê: şerê Amerîkayê li dijî Îranê, ku bûye sedema zêdebûna bihayê enerjiyê û zextê li ser welatên îthalatkar, û li hemberî vê yekê, zêdebûna veberhênanê di warê îstîxbarata sûnî de, ku piştgirî da aboriya welatên pêşketî. Di heman demê de, li ser kûrbûna valahiya di navbera welatên ku ji îstîxbarata sûnî sûd werdigirin û welatên kêm-dahat ên ku bi krîza dabînkirinê û zêdebûna lêçûnên enerjiyê re têdikoşin, hişyarî hatiye dayîn.
Fona Diravê Navneteweyî pêşbînî dike ku di sala 2026 de, aboriya welatên Rojhilata Navîn û Asyaya Navîn ji ber encamên şer û astengiyên di beşa enerjî û veguhastinê de, bi rêjeya 0.3 ji sedî berfirehbûn û paşveçûnê biceribîne. Herwiha tê pêşbînîkirin ku mezinbûna welatên pêşketî 2.1 ji sedî be, bi taybetî welatên girêdayî zencîreya dabînkirina îstîxbarata sûnî, wek Taywan û Koreya Başûr. Di heman demê de, mezinbûna aboriya Çînê, wek duyemîn aboriya herî mezin a cîhanê, ji ber lawaziya daxwaza navxweyî hêdî dibe.
Derbarê rêjeyan de jî tê pêşbînîkirin ku enflasyona cîhanî di sala 2026 de bigihîje 4.7 ji sedî. Di heman demê de, ji ber zêdebûna deynên giştî, Fona Diravê Navneteweyî ji hikûmetan xwest ku lêçûnên xwe bisînor bikin û bi hişyariyê deyn bistînin, bi taybetî ku welatên pêşketî ji ber lêçûnên bilind ên enerjiyê bi dijwartirîn erk û karan re rû bi rû mane.
Di dawiyê de, di raporê de, «Denîz Îgan», serokê beşa lêkolînên aboriya cîhanê ya Fona Diravê Navneteweyî, got ku berxwedana aboriya cîhanê nêzîkî dawiyê dibe û qonaxa pêşerojê pêdivî dike ku ji qonaxa li hember şokan rawestanê ber bi nûavakirina rezervên darayî û xurtkirina hêza hilberînê ve gav were avêtin.
