"باڵەخانەی جامانە"؛ شاكارێكی تەلارسازیی ئاسیا عەلی کە شکۆی نیشتمان و ڕەسەنایەتیی کورد لە دیزاینێکی جیهانیدا کۆدەکاتەوە
لە جیهانی تەلارسازیی هاوچەرخدا، کاتێک هونەر و ئەندازیاری تێکەڵ بە خەمی نیشتمان دەبن، بەرهەمەکەی دەبێتە پڕۆژەیەکی پڕ لە مانا و سیمبۆلیزم کە لە سنووری باڵەخانەیەکی ئاسایی دەردەچێت. ئاسیا عەلی، ئەندازیاری بیناسازیی کورد، دیزاینەر لە ڕێگەی پڕۆژە ناوازەکەیەوە کە بە "باڵەخانەی جامانە" ناسراوە، توانیویەتی مێژوو، سیاسەت و ڕەسەنایەتیی نەتەوەیەک لە چوارچێوەی دیزاینێکی تەلارسازیی بێوێنەدا بەرجەستە بکات. ئەم پڕۆژەیە نەک تەنیا تاقیکردنەوەیەکی ئەندازیارییە، بەڵکو گوزارشتێکی قووڵی نیشتمانییە لە یەکپارچەیی خاکی کوردستان.
سیمبۆلیزمی چوارپارچەی نیشتمان لە یەک چوارچێوەدا
دیزاینی باڵەخانەی جامانە لە چوار تاوەر یان باڵەخانەی جیاواز پێکهاتووە، کە هەر یەکێکیان وەک هێمایەک بۆ یەکێک لە چوارپارچە ڕەسەنەکەی کوردستان داڕێژراوە. مەبەستی سەرەکیی ئەم دابەشکارییە گواستنەوەی پەیامێکی سیاسیی قووڵە بۆ جیهان؛ کە سەرەڕای سنوورە دەستکردەکان، ڕۆحی نەتەوەیی و نیشتمانیی کورد هەر بە یەکگرتوویی دەمێنێتەوە. ئەندازیار ئاسیا عەلی توانیویەتی لە ڕێگەی تەکنیکە نوێیەکانی تەلارسازییەوە، ئەم خەونە نەتەوەییە بکاتە واقیعێکی دیزاینکراو کە چاوەکانی پێدا دەچنەوە ناو قووڵایی مێژووی خەبات و قوربانیدان.
جامانە؛ تاجەگوڵینەی ڕەسەنایەتی لەسەر تەلارسازیی مۆدێرن
ئەوەی ئەم پڕۆژەیە بە تەواوەتی لە کارە ئەندازیارییەکانی تر جیا دەکاتەوە، ڕووکاری دەرەوەی باڵەخانەکانە کە بە نەخشی "جامانە" ڕازێنراوەتەوە. جامانە وەک هێمایەکی پیرۆزی کوردەواری، کە ساڵانێکی زۆر ناسنامەی پێشمەرگە و ڕەنجی جووتیار و کەرامەتی مرۆڤی کورد بووە، لێرەدا وەک پۆشاکێکی پیرۆز بە باڵای تەلاری مۆدێرندا بڕاوە. ئەم تێکەڵکردنەی شێوازی بیناسازیی هاوچەرخ لەگەڵ نەخشە ڕەسەنەکان، هەستێکی بەهێزی نیشتمانی لای هەر بینەرێک دروست دەکات، بە جۆرێک کە تەلارەکە وەک قەڵایەکی کوردانە لە ناو جەرگەی مۆدێرنیتەدا دەردەکەوێت.
تێکەڵکردنی هونەر و سیاسەت لە پێناو ناسنامەی نەتەوەیی
ئاسیا عەلی لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ (کوردستان تیڤی) تیشکی خستە سەر فەلسەفەی پشت ئەم داهێنانە و ڕایگەیاند: "بیرم لەوە کردەوە کە بتوانین تێکهەڵکێشێک لە نێوان هونەری دیزاین و باڵەخانەکاندا دروست بکەین، بە جۆرێک کە نیشتمان، سیاسەت و کوردی بوون لە بیناکانماندا ڕەنگ بدەنەوە." ئەم تێڕوانینەی ئەندازیار ئاسیا نیشاندەری قۆناغێکی نوێیە لە تەلارسازیی کوردیدا، کە تێیدا ئەندازیار تەنیا وەک پیشەگەرێک کار ناکات، بەڵکو وەک پارێزەرێکی کولتووری و نیشتمانی، بەها باڵاکانی گەلەکەی لە ناو بەرد و چیمەنتۆ و جامدا دەچێنێت.
ئاسیا عەلی لە درێژەی قسەکانیدا بۆ کوردستان تیڤی وای وت:
"جامانە و بیناسازی یەکێکە لەو کارانەی کە زۆر لە دڵمەوە نزیکە و شانازی دەکەم کە توانیم کارێکی وەها ڕێچکەشکێن دیزاین بکەم. ماوەی پێنج مانگە بەردەوام کار لەسەر ئەم پڕۆژەیە دەکەم و سوپاس بۆ خوا گەیشتمە ئەنجامێکی زۆر جوان."
پەیامێکی نیشتمانی بۆ ئایندە
هەرچەندە باڵەخانەی جامانە تا ئێستا وەک پڕۆژەیەکی جێبەجێکراو نەکەوتووەتە سەر زەوی، بەڵام بڵاوبوونەوەی بیرۆکەکە و دیزاینە سەرنجڕاکێشەکەی بووەتە مایەی دڵخۆشی و شانازی بۆ نیشتمانپەروەران. ئەم کارە ئەوە دەسەلمێنێت کاتێک زانست و سیاسەت و نەتەوەیی بوون پێکەوە تێکەڵ دەکرێن، دەتوانرێت تەنانەت لە ڕێگەی بیناسازیشەوە پەیامی مەزنی نەتەوەیی بگەیەنرێتە جیهان. پڕۆژەکەی ئاسیا عەلی هاندەرێکە بۆ ئەندازیارانی تر تاوەکو لە دیزاینەکانیاندا ڕەچاوی ناسنامەی کوردانە بکەن و شارەکانی کوردستان بە جۆرێک ئاوەدان بکەنەوە کە مۆرکی نیشتمانییان پێوە دیار بێت و ڕەسەنایەتیی کورد لە هەموو سووچێکی ئەم خاکەدا بدرەوشێتەوە.
ئەم پڕۆژەیە تەنیا تەلارسازی نییە، بەڵکو مانیفێستێکی کوردانەیە کە دەڵێت: ئێمە گەلێکین مێژوویەکی دێرینمان هەیە و دەتوانین بە زمانە هەرە مۆدێرنەکانی سەردەمیش، باسی شکۆ و ڕەسەنایەتیی نیشتمانەکەمان بکەین. دیزاینی جامانە، خەونێکە بۆ یەکگرتنەوەی چوارپارچەی کوردستان لە ناو قاڵبێکی هونەریی ئەندازیاریدا کە هیچ کات لە یاد ناچێت.
