چاوپێکەوتنی (کوردستان تیڤی) لەگەڵ دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی، بەربژێری کورد بۆ شارەوانیەکانی سوید. لە چەند پرسیارێکدا دەربارەی کورد و دۆخی دیاسپۆرای کورد گفتوگۆیەکمان کردووە و بە وردی باسی بارودۆخەکەمان کردووە، کە لێرەدا بە شێوەی پرسیار و وەڵام بڵاوی دەکەینەوە.
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی، خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە و پزیشکی پسپۆڕی نەخۆشییەکانی دڵ و دەمارە. ناوبراو بە ڕەچەڵەک کوردە و خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، ئێستاش بەربژێری پارتێکی سیاسییە بۆشارەوانیەکانی سوید و زۆربەی بۆچوونەکان باس لەوە دەکەن کە ناوبراو لە بەدەستهێنانی ئەم پۆستەدا سەرکەوتوو دەبێت.
کوردستان تیڤی: بەڕێزتان بەربژێرن لەسەر پارتێکی سیاسی، لە وڵاتی خۆتان پلانتان چییە بۆ کوردانی دیاسپۆرا؟
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی: بۆ من، بابەتەکە پەیوەندیی بە بەشداری و کاریگەرییەوە هەیە. ئەوانەی سویدیی بەڕەگەز کوردن، بەشێکن لە کۆمەڵگەی سوید و دەبێت هەمان دەرفەتیان هەبێت بۆ ئەوەی کاریگەری لەسەر کۆمەڵگە دابنێن، بخوێنن، کار بکەن و لە دیموکراسیدا ڕۆڵ بگێڕن. بەتایبەتی دەمەوێت ژمارەیەکی زیاتری گەنجان و ژنانی کورد ببینم کە لە سیاسەت و ژیانی کۆمەڵایەتیدا چالاک و بەشدار بن.
پەیامی سەرەکی: دیاسپۆرای کورد نابێت تەنها بەشێک بێت لە سوید، بەڵکو دەبێت لە دروستکردن و شێوەدان بە داهاتووی سویدیشدا بەشدار بێت.
کوردستان تیڤی: ئایا کار دەکەن بۆ ئەوەی پەیوەندییەکانی نێوان کوردستان و وڵاتی خۆتان بەرەو پێش بچێت؟
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی: بەڵێ، دەمەوێت لە ڕێگەی دیموکراسی، پەروەردە و خوێندن، توێژینەوە و کۆمەڵگەی مەدەنییەوە، بەشداری لە بەهێزکردنی پەیوەندییەکان بکەم. سوید ئەزموونی زۆری هەیە کە دەتوانێت پێشکەشی بکات، لە هەمان کاتدا کوردستان ڕێژەیەکی زۆر گەنج و توانایەکی گەورەی گەشەپێدانی هەیە. دەمەوێت هاوکارییە کردارییەکان زیاتر بن و پەیوەندییە درێژخایەنەکان بنیات بنرێن.
پەیامی سەرەکی: پێویستە لە نێوان سوید و کوردستان پرد دروست بکەین؛ پردێک کە بۆ هەردوو لا دەرفەت دروست بکات.
کوردستان تیڤی: ئێستا هەڵمەتێکی جیهانی هەیە دژی پەنابەران و جۆرێک لە پەنابەرفۆبیا هەیە، ئایا دەتانەوێت چۆن کار لەسەر ئەمە بکەن؟
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی: پێویستە بەرگری لە کەرامەت و بەها مرۆییەکان بکەین و لە هەمان کاتدا سیستمێکی یەکخستنمان هەبێت کە بەڕاستی کار بکات. ئەو کەسانەی لە شەڕ و چەوساندنەوە هەڵدێن، دەبێت بە دادپەروەریی یاسایی و ڕێز و کەرامەتەوە مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت. بەڵام یەکخستن هەروەها واتای فێربوونی زمان، خوێندن، کارکردن و دەرفەتی بوون بە بەشێک لە کۆمەڵگە لە یەکەم ڕۆژەوە دەگرێتەوە.
من دەزانم چەندە گرنگە وڵاتێک دەرگای خۆی بەڕووی ئەو مرۆڤانەدا بکاتەوە کە ناچار بوون لە وڵاتی خۆیان هەڵبێن، بەڵام هەروەها دەزانم چەندە گرنگە ئەو کەسانە ئامراز و دەرفەتی پێویستیان پێ بدرێت بۆ ئەوەی ژیانێکی نوێ بنیات بنێن.
کوردستان تیڤی: کورد لە وڵاتەکەی تۆ ژمارەیەکی زۆری هەیە، چی دەکەن بۆ ئەوەی کۆمەڵگەی کوردی لە وڵاتەکەت بتوانن زیاتر لە دەوری یەکتر کۆببنەوە و ئاسانکارییان بۆ بکرێت؟
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی: کۆمەڵگەی مەدەنیی بەهێز بۆ دیموکراسی زۆر گرنگە. کۆمەڵە و ڕێکخراوە کوردییەکان ڕۆڵێکی گرنگ لە پاراستنی زمان، کلتوور، پەیوەندیی کۆمەڵایەتی و بەتایبەتی بۆ نەوەی داهاتوو دەگێڕن. دەمەوێت کۆمەڵە و ڕێکخراوەکان هەلومەرج و دەرفەتی باش و یەکسانیان بۆ ڕێکخستن و چالاکی هەبێت، لە هەمان کاتدا شوێنی زیاتر بۆ دیدار و پەیوەندی لە نێوان بەشە جیاوازەکانی کۆمەڵگە دروست بکەین.
پەیامی سەرەکی: دەبێت زمان و کلتووری خۆمان بپارێزین، لە هەمان کاتدا داهاتووی هاوبەشمان لە سوید بنیات بنێین.
کوردستان تیڤی: ئایا پەیامتان چییە بۆ دەنگدەرانی کوردی وڵاتەکەت؟
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی: پەیامی من سادەیە: دەنگتان بەکاربهێنن. دیموکراسی هەرگیز شتێکی خۆبەخۆ نییە و هەروا مسۆگەر نابێت. زۆرێک لە کوردەکان دەزانن ژیان بەبێ دەرفەتی کاریگەری دانان لەسەر کۆمەڵگەی خۆیان واتای چییە. لێرە ئەو دەرفەتەمان هەیە، کەواتە دەبێت بەکاری بهێنین.
هەروەها دەمەوێت بڵێم: تەنها بۆ خۆتان دەنگ مەدەن؛ بۆ قوتابخانەی منداڵەکانتان، بۆ تەندروستی و چاودێری، بۆ ئاسایش و بۆ ئەو سویدەی کە نەوەی داهاتوو تێیدا گەورە دەبێت، دەنگ بدەن.
پەیامی سەرەکی: دەنگی ئێمە هێزی ئێمەیە، بەکاری بهێنن.
کوردستان تیڤی: ئەگەر براوە بیت، تا چەند دەتەوێت ببیتە پردی پەیوەندی نێوان وڵاتی خۆت و کوردستان؟
دکتۆرە کۆچەر وڵادبەگی: بە دڵنیاییەوە دەمەوێت پردێک بم، بەڵام پرد دەبێت بگاتە ئەنجامی کرداری و دیاریکراو. دەمەوێت ئەزموونم لە سوید، ڕەگ و ڕیشە کوردییەکانم و پەیوەندییەکانم بەکاربهێنم بۆ دروستکردنی هاوکاری، بەتایبەتی لە بوارەکانی دیموکراسی، پەروەردە و خوێندن، توێژینەوە، یەکسانیی ژن و پیاو و گەشەپێدانی کۆمەڵگە.
من هیچ دژایەتییەک لە نێوان چالاکبوون و بەشداربوون لە سوید و پاراستنی ڕەگ و ڕیشە کوردییەکانمدا نابینم. بە پێچەوانەوە، ئەم ئەزموونە دەتوانێت تێگەیشتن دروست بکات و پەیوەندی لە نێوان دوو کۆمەڵگەدا بنیات بنێت کە بۆ زۆرێک لە ئێمە گرنگن.
پەیامی سەرەکی: کوردستان لەگەڵ خۆم هەڵدەگرم و داهاتووم لە سوید بنیات دەنێم، بۆیە دەمەوێت لە نێوانیاندا پردیش دروست بکەم.
دکتۆرە کۆچەر کێیە؟
د. کۆچەر وڵادبەگی لە ساڵی 1983، لە سەردەمی شەڕی ئێران و عێراق، لە باشوری کوردستان لەدایک بوو. تەمەنی تەنیا پێنج ساڵ بوو کە لە هێرشی کیمیایی هەڵەبجە ڕزگاری بوو
خوێندنی بە زمانی عەرەبی دەست پێکرد، دوای ڕاپەڕینی کوردستان لە ساڵی 1991بە زمانی کوردی بەردەوام بوو، بەڵام بەهۆی ئەوەی خێزانەکەی ناچار بوون چەندین جار هەڵبێن، خوێندنی بەردەوام پچڕا. لە ساڵی 1994، خێزانەکەی لە سوێد نیشتەجێبوون،
سەرەڕای ئەو دەستپێکە دژوارە، کۆچەر لە قوتابخانەدا زۆر سەرکەوتوو بوو و دواتر بۆ بەردەوامبوون لە خوێندنی باڵا ڕووی لە بەریتانیا کرد. لەوێ بڕوانامەی ماستەری توێژینەوەیی لە بواری شێرپەنجەی مەمک و دواتر دکتۆرای لە نەخۆشییەکانی دڵ و دەمار بەدەست هێنا.
ئەمڕۆ کۆچەر نوێنەرایەتی سۆسیال دیموکراتەکان لە ئەنجوومەنی شارەوانی ئەم شارە دەکات و جارێکی دیکە خۆی کاندید کردووە.
