ئەو ڕۆژەی خوێنی کورد و کلدان تێکەڵ بوو.. (لە یادی ڕۆژی شەهیدی کلدان و کۆمەڵکوژی گوندی صوریا كلدانى)

جنان جبار حسينی

هەندێک ڕۆژ لە مێژوودا تەنها بە ڕۆژژمێر ناناسرێن، بەڵکو بە خوێن، فرمێسک و بیرەوەریی نەتەوەکان دەنووسرێن. 16ی ئەیلوولی 1969 یەکێکە لەو ڕۆژانە؛ ڕۆژێک کە گوندی ئارام و جوانی صوریا بووە شانۆی تاوانێکی دڕندانە، و خوێنی کلدان و کورد لەسەر خاکی کوردستان تێکەڵ بوو.

صوریا، گوندێکی کلدانی لە دەڤەری سلێڤانی و نزیک زاخۆ، نموونەیەکی بچووک، بەڵام جوانی ئەو ژیانە هاوبەشە بوو کە لە کوردستاندا لەنێوان کلدان و کورد و پێکهاتە جیاوازەکاندا لە سەدان ساڵەوە هەبووە. خەڵکی گوند بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری دەژیان و، وەک زۆربەی گوندەکانی ئەو ناوچەیە، ژیانیان لەسەر بنەمای هاوسایەتی، میوانداری و پێکەوەژیان دامەزرابوو.

بەڵام لە بەیانی 16ی ئەیلوولی 1969، ئەو ئارامییە شکێندرا.

دوای تەقینەوەی مینێک لەسەر ڕێگای هێزێکی سەربازی عێراق لە نزیکی گوند، کە بە گەورەترین ئیحتیمال هەر بە خۆیان دایانناوە پێشتر، لەبری ئەوەی لێکۆڵینەوەیەکی یاسایی بکرێت و بەرپرسی ڕاستەقینەی ڕووداوەکە دیاری بکرێت، دانیشتووانی بێتاوانی صوریا بوونە قوربانیی تۆڵەسەندنەوەیەکی کۆمەڵی.

هێزە سەربازییەکان گەڕانەوە بۆ گوند و خەڵکیان کۆکردەوە؛ پیر و گەنج، ژن و پیاو و منداڵ. لەنێویاندا قەشە حەننا قاشا هەبوو، کە وەک پیاوێکی ئایینی و شوانی ڕۆحیی کەنیسەی کەلدانی و خەڵکەکەی خزمەتی دەکرد، تا دوا سات لەگەڵیان مایەوە وشەهید بوو.

لەو ڕۆژەدا، چەک لە دژی هاووڵاتییانی بێ چەک بەکارهێنرا و خوێنی بێ تاوانان ڕژا، بەڵام ئەوەی صوریا لە زۆر کارەساتەکانی دیکە جیا دەکاتەوە، تەنها ناسنامەی قوربانییەکان نییە؛ بەڵکو ئەوەیە کە لەو ڕۆژەدا خوێنی کلدان و کورد لە یەک خاکدا تێکەڵ بوو.

لەبەر ئەوە، صوریا تەنها چیرۆکی ئازاری کلدان نییە؛ صوریا بەشێکە لە بیرەوەریی هاوبەشی کوردستان.

لەوێدا کلدان و کورد پێکەوە دەژیان، پێکەوە نانیان دەخوارد، پێکەوە کێڵگەکانیان دەکێڵا و لە ڕۆژی کارەساتیشدا پێکەوە خوێنیان ڕژا.

ئەمە مانایەکی قووڵی هەیە.

ئەگەر مێژوو هەوڵی داوە بە جیاوازیی نەتەوەیی و ئایینی دابەشمان بکات، صوریا بە خوێنی شەهیدەکانی فێرمان دەکات کە چارەنووسمان زۆرجار یەک بووە. کاتێک ستەم هاتووە، نەی پرسیوە کێ کلدانە و کێ کوردە؛ و کاتێک بەرگری و خۆڕاگری هەبووە، ئەویش زۆرجار لەسەر هەمان خاک و بۆ هەمان ئازادی بووە.

بۆیە یادی شەهیدانی صوریا بۆ من تەنها وەفاداری بە شەهیدانی گەلە کلدانەکەم نییە، بەڵکو وەفادارییە بەو پەیمانە مێژووییەی کە لەنێوان پێکهاتەکانی کوردستاندا بە خوێن نووسراوە.

شەهیدانی صوریا شاهیدی ئەو ڕاستییەن کە کلدانەکان میوانی ئەم خاکە نین. ئێمە ڕەگ و ڕیشەمان لەم خاکەدایە؛ گوند و کەنیسە و گۆڕستان و بیرەوەری و خوێنی شەهیدانمان لێرەیە. هەروەها مێژووی ئێمە لە کوردستان، تەنها مێژووی ئازار نییە، بەڵکو مێژووی هاوبەشی، خۆڕاگری و پێکەوەژیانە.

لەبەر ئەوە، 16ی ئەیلوول نابێت تەنها ڕۆژێک بێت بۆ فرمێسک ڕشتن بەسەر ڕابردوودا. دەبێت ڕۆژێک بێت بۆ نوێکردنەوەی بەڵێنمان بە داهاتوو؛ بەڵێن بەوەی هیچ تاوانێک لە دژی مرۆڤ بەهۆی ناسنامە، نەتەوە یان ئایینەکەی دووبارە نەبێتەوە؛ بەڵێن بە پاراستنی فرەڕەنگی و پێکەوەژیان؛ و بەڵێن بەوەی ناسنامە و ماف و بوونی هەموو پێکهاتە ڕەسەنەکانی ئەم وڵاتە بپارێزرێت.