Serokê Hikûmeta Herêma Kurdistanê di merasîmekê de projeya "Curecuretiya zindî li Kurdistanê" ragihand û ji welatiyan xwest ku bi pêşkêşkirina agahî û wêneyan bibin beşek ji parastin û belgekirina jiyana siruştî ya Kurdistanê û got: Hêvîdar im hemûyan bi çanda parastin û pêşxistina jîngehê ve girêdayî bin û rêzê ji sirûşt û jîngeha xwe bigirin.
Paşnîvroya îro sêşemî 20-ê Çirîna yekem a 2026, Mesrûr Barzanî, serokê Hikûmeta Herêma Kurdistanê, di merasîmeke taybet de projeya (Curecuretiya zindî li Kurdistanê) ragihand; ev projeyeke girîng a destpêşxeriya damezrandina (Kurdistan Foundation) e ji bo tomarkirin û naskirina heywan, nebatan û herêmên girîng ên Herêma Kurdistanê û paşê lêkolînkirin û parastina wan.
Serokê hikûmetê di axaftinekê de ji hemwelatiyên Kurdistanê xwest ku bi agahî, têbînî, pêşniyar, wêne û belgeyên siruştî yên xwe piştgirî bidin vê destpêşxeriyê û bibin beşek ji naskirin û belgekirina jiyana zindî li Kurdistanê û parastina sirûşta wê.
Ev jî teksta axaftina serokê hikûmetê ye:
Bi navê Xwedayê Mezin û Dilovan
Ez bi xêrhatina hemû rêzdaran dikim, gelek bi xêr hatin û ez kêfxweş im ku li gel we amade me
Îro em projeyeke gelek girîng, bêhempa û taybet ragihînin ku ew curecuretiya zindî ya li Kurdistanê ye û destpêşxeriya girîng a din a damezrandina Kurdistan Foundation e ji bo tomarkirin û naskirina heywan û nebatan û herêmên girîng ên Herêma Kurdistanê û diyarkirina cureyên nebat û heywanan û paşê lêkolîn û vekolînkirin û parastina wan e.
Ev destpêşxerî gavavêtinek gelek girîng e ber bi naskirina zêdetir a pêkhateyên cihêreng ên sirûşta rengîn û dewlemend a Kurdistanê ji aliyê cîhanê ve. Ji ber vê yekê ez spasî ji encamder, berpirsiyar, şêwirmend û hemû karmendên vê projeya girîng dikim û hêviya serkeftin û berdewamiyê ji bo wan dixwazim û hemû piştgiriya xwe û Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo wan dubare dikim.
Rêzdar, Xwedayê Mezin sirûşteke xweş, dilkiş û xemilandî daye Kurdistanê, lê mixabin ji ber şer, êrîş û destdirêjiyên dijminên Kurdistanê, ev sirûşta xweşa Kurdistanê di sed salên borî de rastî wêrankirin, têkdan û xerabkirineke gelek hatiye. Bi taybetî di serdema rejîma berê ya Iraqê de, bi hezaran gund û dehatên Kurdistanê hatin şewitandin û wêrankirin. Çiya, kaniyav û havîngeha û herêmên gerîdariyê yên Kurdistanê hatin teqandin û heywan, zindewer û daristanên wê hatin tunekirin û çekên kîmyayî û qedexekirî li dijî gel û sirûşta xweşa Kurdistanê hatin bikaranîn.
Herçiqas piştî Şoreşa Şanaz a Adarê ya 1991, beşeke mezin a gund û dehatên Kurdistanê ji nû ve hatin avakirin û li gorî şiyana Hikûmeta Herêma Kurdistanê destê xizmetguzariyê gihiştiye wan, lê hîn jî hewcedariya wan bi xizmetguzariya zêdetir, parastin û pêşxistinê heye.
Bêguman parastina sirûşt û parastina jîngehê tenê erkê hikûmetê nînin; belkî divê her kesê Kurdistanê ji bo parastina jîngehê bixebite, ji ber ku milkê giştî yê hemûyan e. Parastina jîngehê jî tenê paqij û xweş ragirtina jîngehê nîne, belkî parastina dar û daran, avê, daristanan û heywanan jî ye û hêvîdar im em hemû bi çanda parastin û pêşxistina jîngehê ve girêdayî bin, rêzê ji jîngeha xwe bigirin û wekî mala xwe biparêzin.
Di vê çarçoveyê de, ev proje jî dibe destpêşxeriya girîng a ber bi parastin û naskirina zêdetir a jîngeh û sirûşta Kurdistanê bi awayekî nûjen û zanistî û dibe navend û platformeke pêbawer li ser curecuretiya zindî li Herêma Kurdistanê, ku armanca wê parastina dirêjdem a jiyana kovî û zindewerên siruştî yên Kurdistanê ye. Bi taybetî em niha di serdema guherîna hewayê de dijîn, ku pirsgirêk, asteng û dijwariyeke mezin li hember herêma me û cîhanê derxistiye û divê em bi her awayî xwe ji bo rûbirûbûna wan astengan amade bikin.
Li vir pêwîst dibînim ji hemwelatiyên Kurdistanê bixwazim ku bi agahî, têbînî, pêşniyar, wêne û belgeyên siruştî yên xwe piştgirî bidin vê destpêşxeriyê û bibin beşek ji naskirin û belgekirina jiyana zindî li Kurdistanê û parastina sirûşta wê.
Di vê projeya neteweyî de, daneyên lêkolîneran, çavkaniyên zanistî û wêne bi rêya malpera biodiversity.krd û nexşeya zindî ya jîr têne pêşkêşkirin, ji bo ku bibin çavkaniyeke hevpar ji bo lêkolîner û sazîyên akademîk û perwerde, hişyarî û planandinê, ku tê de çavkanî û xwediyên wêneyan tên nîşandan û kêmasî bi eşkereyî tên pêşkêşkirin.
Wekî gaveke zanistî ji bo têgihiştina dewlemendiya siruştî ya Herêma Kurdistanê, ev projeya taybet hat bicihkirin, ku tê de giştîya wan cureyan ku heta niha hatine tomarkirin gihiştiye 2252 cureyan, ku ji 858 cureyên heywanan û 11408 cureyên nebatê pêk tên. Ji bo bi dawîanîna vê karê mezin ê neteweyî û diyarkirina cureyan, tîmeke pispor û pirwarî tê de xebitiye ku ji van pêk hatiye: heşt endamên tîma yekeya hewayê, heşt lêkolîner, çar wênegir û du nivîskar li gel şêwirmendekî taybet ê projeyê.
Ew tiştê ku min îşaret pê kir, li vir girîngî zêdetir hatiye dayîn Herêma Kurdistanê ya Iraqê û piraniya wan tomarkiriyan a parêzgehên Herêma Kurdistanê û sînorên rêveberiyên serbixwe yên Herêma Kurdistanê ya Iraqê ne; lê dûr ji siyaseta, li her derê ku axa Kurdistanê be, hêvîdar im hûn girîngiyê bidinê û ew heywan û nebatên ku li her pîvazekî axa Kurdistanê hebin, ew jî bên tomarkirin. Çi di Herêma Kurdistanê de, çi li derveyî Herêma Kurdistanê di welatên derdorê de. Li her derê ku axa Kurdistanê be, hêvîdar im girîngiyê bidinê û ew agahî û dane bên komkirin û ev dike ku ji aliyê zanistî ve agahî û daneyên zêdetir bên pêşkêşkirin û girîngî bi ew sermayeya siruştî ya girîng bê dayîn ku ji bo hemûyan girîng e.
Erkeke din, ne tenê tomarkirin e, belkî parastina van heywan û nebatana ye. Parastina wan jî erkê hemûyan e; erkê hikûmetê ye, erkê hemwelatiyên yek bi yek e, erkê her kesê jîngehhez û rêzdarê jîngeh û sirûştê ye.
Careke din ez spasî ji karmend û hemû stafê vê projeya girîng dikim û hêviya serkeftinê ji bo we dixwazim.
Kurdistana me ava û ez hêvîdar im em hemû bibin beşek ji projeya parastina sirûşta rengîn a Kurdistanê. Destên we sax bin.
