Serokwezîrê Herêma Kurdistanê di merasîmekê de projeya «Cihêrengiya biyolojîkî li Kurdistanê» ragihand û ji welatiyan xwest ku bi pêşkêşkirina agahî û wêneyan, di parastin û belgekirina jiyana xwezayî ya Kurdistanê de beşdar bibin. Wî got: «Hêvîdar im ku em hemû bi çanda parastin û pêşxistina jîngehê ve girêdayî bin û rêzê li xweza û jîngeha xwe bigirin.»
Êvara roja sêşemê, 20 Cotmeha 2026, Mesrûr Barzanî, serokwezîrê Herêma Kurdistanê, di merasîmeke taybet de projeya «Cihêrengiya biyolojîkî li Kurdistanê» ragihand; ev înîsiyatîveke girîng e ji aliyê «Weqfa Kurdistanê» (Kurdistan Foundation) ve ji bo tomarkirin, nasandin, lêkolîn û parastina ajalan, nebatan û deverên girîng ên Herêma Kurdistanê.
Serokwezîr di axaftina xwe de ji hevwelatiyên Kurdistanê xwest ku bi pêşkêşkirina agahî, dîtin, pêşniyar, wêne û belgeyên xwezayî yên xwe, alîkariya vê înîsiyatîvê bikin û di nasandin û belgekirina ekosîstema Kurdistanê û parastina xwezaya wê de hevpar bin.
Metna axaftina serokwezîrê Herêma Kurdistanê:
Bi navê Xwedayê Mezin û Dilovan
Bi hemû mêvanên hêja re bi xêr hatin dibêjim; pir bi xêr hatin û ez kêfxweş im ku di nav we de amade me.
Îro em projeyeke pir girîng, taybet û bêhempa bi navê «Cihêrengiya biyolojîkî li Kurdistanê» ragihînin ku înîsiyatîveke din a girîng e ji aliyê «Weqfa Kurdistanê» ve. Armanca vê projeyê tomarkirin û nasandina ajalan, nebatan û deverên girîng ên Herêma Kurdistanê, nasîna cureyên cuda yên nebatî û ajalan û paşê kirina lêkolîn û vekolînê ji bo parastina wan e.
Ev înîsiyatîv gaveke pir girîng e ji bo nasandina her ku baştir a pêkhateyên cuda yên xwezaya rengîn û dewlemend a Kurdistanê ji cîhanê re. Ji ber vê yekê, ez ji rêvebir, çavdêr, şêwirmend û hemû xebatkarên vê projeya girîng re spas û westayî dibêjim, serkeftin û domandina karê ji wan re dixwazim û piştgiriya xwe ya tevahî û ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji wan re ragihînim.
Birêzên hêja,
Xwedayê Mezin xwezayeke bedew, dilkêş û xemilandî daye Kurdistanê; lê mixabin ji ber şer, dagirkerî û êrîşên dijminên Kurdistanê, ev xwezaya bedew di sedsala borî de bi wêrankirin, xirakirin û gelek guherînên mezin re rû bi rû maye. Bi taybetî di serdema rejîma berê ya Iraqê de, hezaran gund û bajarokên Kurdistanê hatin şewitandin û hilweşandin. Çiya, kaniyên avê, deverên havîngehê û geştiyariyê yên Kurdistanê hatin teqandin, ajal, zindî û daristanên wê ji holê hatin rakirin û çekên kîmyayî û qedexekirî li dijî gel û xwezaya bedew a Kurdistanê hatin bikaranîn.
Herçiqas piştî serhildana serbilind a Adara 1991’an, beşeke mezin a gund û bajarokên Kurdistanê hatin avakirin û di çarçoveya îmkanên Hikûmeta Herêma Kurdistanê de xizmet ji wan re hat dayîn, lê dîsa jî pêdiviya me bi xizmetguzariya zêdetir, parastin û pêşxistinê heye.
Bêguman parastina xwezayê û jîngehê tenê erkê hikûmetê nîne; belê divê her yek ji gelê Kurdistanê ji bo parastina jîngehê bixebite, ji ber ku ew sermaye û milkê giştî yê hemû me ye. Parastina jîngehê tenê paqij hiştina wê nîne; belê parastina daran, avê, daristanan û ajalan jî digire nav xwe. Hêvîdar im ku em hemû bi çanda parastin û pêşxistina jîngehê ve girêdayî bin, rêzê li jîngeha xwe bigirin û wek mala xwe biparêzin.
Di vê çarçoveyê de, ev proje jî dê bibe înîsiyatîveke girîng ji bo parastin û nasandina nûjen û zanistî ya jîngeh û xwezaya Kurdistanê û dê bibe platform û navendeke bawerbar li ser cihêrengiya biyolojîkî li Herêma Kurdistanê ku armanca wê parastina dirêjdem a jiyana kovî û zindiyên xwezayî yên Kurdistanê ye. Bi taybetî ku em niha di serdema guherînên avhewayî de dijîn; diyardeyeke ku rê li ber kêşeyên mezin û pirsgirêkên girîng li herêma me û cîhanê vedike û divê em bi her awayê gengaz xwe ji bo rûbirûbûna van kêşeyan amade bikin.
Li vir pêdivî dizanim ji hevwelatiyên Kurdistanê bixwazim ku bi pêşkêşkirina agahî, dîtin, pêşniyar, wêne û belgeyên xwezayî yên xwe, alîkariya vê bernameyê bikin û di nasandin û belgekirina cihêrengiya biyolojîkî ya Kurdistanê û parastina xwezaya wê de rolekê bilîzin.
Di vê projeya neteweyî de, daneyên lêkolîneran, çavkaniyên zanistî û wêne bi rêya malpera biodiversity.krd û nexşeya zindî û jîr têne pêşkêşkirin da ku bibin çavkaniyeke hevbeş ji bo lêkolîneran, saziyên akademîk, perwerde, hişyarî û plankirinê; cihê ku tê de xwediyên wêneyan û çavkaniyan tên diyarkirin û kêmasî jî bi zelalî tên ragihandin.
Wek gaveke zanistî ji bo têgihiştina dewlemendiya xwezayî ya Herêma Kurdistanê, ev projeya taybet hatiye meşandin ku tê de tevahiya cureyên heta niha tomarkirî gihîştiye 2,252 cureyan (di nav de 858 cureyên ajalî û 1,408 cureyên nebatî). Ji bo temamkirina vê karê mezin ê neteweyî û diyarkirina cureyan, tîmek pispor û pirpispor kar kiriye ku ev in:
8 endamên tîmê yekeya herêmê
8 lêkolîner
4 wênegir
2 nivîskar
Bi şêwirmendê taybet ê projeyê re
Ya ku min behs kir, zêdetir balê dikişîne ser Herêma Kurdistanê ya Iraqê û piraniya tiştên tomarkirî girêdayî parêzgeh û rêveberiyên serbixwe yên Herêma Kurdistanê ya Iraqê ne; lê ji siyaseta serbixwe, li her devera ku axa Kurdistanê tê hesibandin, hêvîdar im ku hûn girîngiyê bidinê û ew ajal û nebatên ku di her pîvanek axa Kurdistanê de hene jî werin tomarkirin; çi di Herêma Kurdistanê de be û çi li derveyî Herêmê, di welatên cîran de. Hêvîdar im li her devera axa Kurdistanê bal bidin vê mijarê û ev agahî û dane werin berhevkirin; ji ber ku ev yek dibe sedem ku ji aliyê zanistî ve agahî û daneyên zêdetir werin pêşkêşkirin û baleke zêdetir were dayîn vê dewlemendiya xwezayî ya girîng ku ji bo hemû me biqîmet e.
Erkekî din tenê tomarkirin nîne, belê parastina van ajalan û nebatan e. Parastina wan erkê hemû me ye; erkê hikûmetê, yek bi yek a hemû welatiyan û her kesê ku hezkirê jîngehê ye û rêzê li xweza digire.
Careke din ez ji xebatkar û hemû personelên vê projeya girîng re spas û westayî dibêjim û serkeftinê ji we re dixwazim.
Kurdistana me ava be, û hêvîdar im hemû em bibin beşek ji projeya parastina xwezaya rengîn a Kurdistanê.
Destê hemû we neêşe.
