لوتکەی ئەمساڵی سەرکردەکانی ناتۆ کە لە وڵاتی تورکیا بەڕێوەچوو، تەنها بە بڕیارە سیاسی و سەربازییەکان کۆتایی نەهات، بەڵکو دیارییەکی نامۆ و چاوەڕواننەکراوی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا، بووە جێگەی باسی میدیا جیهانییەکان و ناوەندە دیپلۆماسییەکان. سەرۆکی تورکیا بڕیاری دا وەک "یادگاریی لوتکەکە"، دەمانچەیەکی دروستکراوی تورکیا ببەخشێتە هەموو ئەو سەرکردانەی کە بەشدارییان لە کۆبوونەوەکەدا کردبوو.
سەرسوڕمانی سەرۆک وەزیرانی بەلجیکا و ئاشکرابوونی دیارییەکە
چیرۆکی ئەم دیارییە کاتێک بووە هەواڵی گەرمی میدیاکان، کە سەرۆک وەزیرانی بەلجیکا لە کاتی گەڕانەوەی بۆ وڵاتەکەی و لە کاتی پشکنینی کەلوپەلەکانیدا، پارچە چەکێکی لە ناو جانتاکەیدا دۆزییەوە. بەپێی ڕاپۆرتەکان، سەرۆک وەزیران تووشی سەرسوڕمان بووە، بەڵام دواتر ڕوونکردنەوەی پێدراوە کە ئەمە دیارییەکی فەرمیی سەرۆک کۆماری تورکیایە و بۆ هەموو سەرکردەکانی هاوپەیمانیی ناتۆ بە هەمان شێوە ئامادە کراوە. ئەم هەنگاوە لە پرۆتۆکۆڵە دیپلۆماسییەکاندا بە "دەگمەن" وەسف دەکرێت، چونکە زۆرجار دیاریی نێوان سەرکردەکان شتی کەلتووری و هونەرین، نەک چەکی جەنگی.
بۆچی دەمانچە؟ برەودان بە پیشەسازیی سەربازیی تورکیا
چاودێرانی سیاسی و سەربازی لەو بڕوایەدان کە ئامانجی سەرەکیی ئەردۆغان لەم هەنگاوە، نیشاندانی هێز و پێشکەوتنی پیشەسازیی سەربازیی تورکیایە. تورکیا لە چەند ساڵی ڕابردوودا بووەتە یەکێک لە هەناردەکارە سەرەکییەکانی چەک لە جیهاندا و کۆمپانیاکانی وەک (Sarsılmaz) و (Canik) و (TİSAŞ) ناوبانگێکی نێودەوڵەتییان پەیدا کردووە. بەخشینی دەمانچەیەک کە بە تەکنەلۆژیای ناوخۆیی دروست کراوە بە سەرکردەکانی ناتۆ، پەیامێکی ناڕاستەوخۆیە بۆ "بازاڕکردن" بۆ چەکی تورکی و نیشاندانی ئەوەی کە ئەنقەرە لە ڕووی سەربازییەوە وڵاتێکی خۆبژێوە و دەتوانێت پێداویستییەکانی هاوپەیمانەکانیشی دابین بکات.
ڕەهەندە ستراتیژییەکانی دیارییەکە لە ناو ناتۆدا
جگە لە لایەنە ئابوورییەکەی، ئەم دیارییە ڕەهەندێکی سیمبولی هەیە. لە کاتێکدا ناتۆ ڕووبەڕووی ئاڵۆزییە گەورەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و شەڕی ئۆکرانیا دەبێتەوە، ئەردۆغان ویستوویەتی ڕۆڵی تورکیا وەک "قەڵغانی سەربازیی" هاوپەیمانییەکە دووپات بکاتەوە. بەخشینی چەک بە سەرکردەکانی ڕۆژئاوا، هێمایە بۆ ئامادەباشی و هاوبەشیی تورکیا لە پاراستنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، بەڵام بە مەرج و ستانداردی تورکی.
ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە گرژییەکان لە ناوچەکەدا، بەتایبەت لە نێوان ئەمریکا و ئێران و دۆخی لوبنان گەیشتوونەتە لوتکە (وەک لە هەواڵەکانی پێشوودا ئاماژەی پێدرا)، بۆیە تورکیا دەیەوێت وەک هێزێکی سەقامگیرکەر و خاوەن توانا دەربکەوێت. هەرچەندە دیارییەکە لە ڕووی ئەمنییەوە لە فڕۆکەخانەکان هەندێک پشێوی بۆ تیمە یاوەرەکان دروست کردووە، بەڵام توانیویەتی ئامانجی خۆی بپێکێت کە بریتییە لە سەرنجڕاکێشانی جیهان بۆ سەر "هێزی سەربازیی تورکیا". تائێستا کۆشکی سپی و وڵاتانی دیکەی ئەوروپا هیچ کاردانەوەیەکی فەرمییان سەبارەت بەم دیارییە پیشان نەداوە، بەڵام لە ناوخۆی تورکیا وەک سەرکەوتنێکی دیپلۆماسی و پیشەسازی وەسف دەکرێت.
